Monday, July 11, 2011

III . CÁO THỊ 4



KIM CỔ KỲ QUAN III * CÁO THỊ 4

Ấn bản 1964,tr.71-80; cột 61-80

61

1909. Tiếng nói không xuôi thời bể

Nghe theo cho dễ để ngày sau

Chưa biết rễ dâu đâu quấy phải

Con sanh còn cãi ngãi nhơn gì

Theo việc biên thùy kỳ vị ý

Dạy răn tận lý ý bất dùng

1915. Chê nói tầm khùng tùng bất trí

Mẹ con tự ý trí hà phân

Chí nguyện lập thân thân chí nguyện

Phước minh tích thiện thiện phước minh

Phước chí tâm linh linh phước chí

1920. Cầu quân đắc lý lý đắc quân

Hưởng thọ trường xuân xuân hưởng thọ

Nguyện cầu hai họ họ nguyện cầu

Nhớ chúa thảm sầu sầu nhớ chúa

Huờn lai hai lúa lúa huờn lai

1925. Thuận gái hòa trai trai thuận gái

Đồng tâm lễ bái bái đồng tâm

Đạt vận hải lâm lâm đạt vận

Việc đời thuyết tận tận việc đời

Khó dễ để lời lời khó dễ

1930.Cho ăn rồi kể kể cho ăn

Lời nguyện búa trăng trăng lời nguyện

Phật Trời minh thiện thiện Phật Trời

Nước mắt ra lời lời nước mắt

Việc nào chưa chắc chắc việc nào

1935. Trong dạ như bào bào trong dạ

Lo đời phước họa họa lo đời

Lòng tưởng Phật Trời Trời lo tưởng

Cao minh bảo dưỡng dưỡng cao minh

Cứu độ quốc ninh ninh cứu độ

1940. Chữ thời nhi ngộ ngộ chữ thời

Trời Phật trao lời lời Trời Phật

Nhơn kỳ dưỡng vật vật dưỡng nhơn

Tưởng nghĩa người ân ân tưởng nghĩa

Hao mòn rút rỉa rỉa hao mòn

1945. Ăn hết để còn còn ăn hết

Sống chôn người chết chết hết chôn

Đại đạo càn khôn khôn đại đạo

Tam hoàng dĩ tạo tạo tam hoàng

Chẳng nghỉ nhiều đàng đàng chẳng nghỉ

1950. Thương người chẳng tỉ tỉ thương người.

62

Nước mắt miệng cười cười nước mắt

Con trâu người dắt dắt con trâu

Việc thế chẳng lâu lâu việc thế

Lập kỳ mưu kế kế mưu kỳ

1955.Thôi thôi chẳng biểu ai tùy

Gẫm trong thiên hạ chê kỳ là tôi

Nguyện cầu thiểu tuế kế ngôi

Cao niên lịch trị làm tôi trung thần

Ngâm nga biển Thánh non Thần

1960. Trâm anh nam nữ cõi trần thanh tân

Mành mảnh dân hỡi là dân

Phụng loan ứng ngữ mỹ thân long cù

Ngọc trầm hải để diêm phù

Xuân thu chiếm dắt long cù phi lai

1965.Vững vàng lòng gái lòng trai

Chớ đừng xao lãng mang tai bất kỳ

Láng linh nhiều kẻ tâm lỳ

Bề trên khai chậu chạy kỳ không hay

Ý sao nửa mặn nửa chay

1970. Nửa chừng người lại bỏ đây sao đành

Người sao chẳng nghĩ việc lành

Phải đây làm dữ không đành cũng ưng

Trước xem Gia Nghị lời xuân

Truyền hiền một dạ đồng ưng kế hiền

1975.Chẳng phải thân thích người phiền

Tích thân hữu trí hậu hiền kế lai

Ở đời tự xử ý ai
Kìa đâu nam giáng nọ trai đông sàng

Bữa nay khéo léo lỡ làng

1980. Nhóm nương ẩn chí tùng làng ẩn thân

Sĩ ẩn thân vô vô phân sự thế

Trách ai làm đại đế đảo điên

Đế đảo điên sầu riêng áo não

Áo não hờn từ lão chí nhi

1985. Lão chí nhi bất bi thủy thổ

Thủy thổ hờn Tiên Tổ chôn đâu

Tổ chôn lâu lớp lâu lớp mới

Dụng tây tà bĩ Thới chẳng theo

Thới chẳng theo cheo leo duyên thiệu

1990. Mặc thế tình liệu biện thâm cao

Biện thâm cao biết sao cho tỏ

E thấy nằm đồng cỏ thúi hôi

63

Cỏ thúi hôi thây trôi lĩnh nghĩnh

Hết mê rồi người tỉnh thấy mê

1995.Tỉnh thấy mê ủ ê gia đạo

Những mấy người hung bạo chẳng lo

Bạo chẳng lo ấm no một thuở

Nghỉ thẹn thùa mắc cỡ thẹn gia

Tích thiện gia trải qua biển Thánh

2000. Ngộ kỳ thời đồng tánh dắt đi.


Tánh dắc đi cung ly tạm trú

Để ngoài vòng cầm thú tương tranh

Thú tương tranh khôn lanh tự ý

Người ở đời có chí thời hơn

2005.Chí thời hơn Thất sơn đặng tới

Trước lập làng Hưng Thới quá đông

Thới quá đông tích ông lập trước

Nước thạnh thời hưởng phước Thầy ghi

Phước Thầy ghi hết suy tới thạnh

2010.Chí lo đời đói lạnh sá bao

Lạnh sá bao minh cao ứng hiện

Thế loạn nầy nhịn miệng làm nên

Miệng làm nên lo trên lo dưới

Cây héo xào Phật tưới phải tươi

2015.Tưới phải tươi dạ ngươi chữ (giữ) dạ

Đổi hai lòng dấy họa đừng than

Họa đừng than ngay gian chung chạ

Muốn làm người một dạ đừng sai

Dạ đừng sai chiều mai cận Phật

2020. Bỏ những loài thú vật súc sanh

Vật súc sanh hôi tanh đừng chuộng

Chốn thiên đường như ruộng bỏ hoang

Ruộng bỏ hoang lo toan việc đói

Sự nực cười biết nói không ăn

2025.Nói không ăn lo căn mới đặng

Người ở đời lánh nặng sao xuôi

Nặng sao xuôi dạ lui việc khó

Sướng sức bằng con chó nướng hơn

Chó nướng hơn vô ơn ai kể

2030.Người ở đời muốn dễ dể cho

Dễ dể cho dạ lo khô héo

Để đức khùng nói khéo nói khôn

Khéo nói khôn tử tôn Gia Nghị

Trước ngoan lời cáo thị ẩn thân

64

2035. Thị ẩn thân dĩ nhân vì đức

Trách ai làm cách bức ly căn

Bức ly căn đa văn đa võ

Kế liên huờn chí thỏ dỡn trăng

Thỏ dỡn trăng sơn băng thủy kiệt

2040. Biết người lành dạ thiệt đừng khinh

Thiệt đừng khinh linh đinh thuyền bá (1)

Sóng ba đào tính hóa mây đen

Hóa mây đen mắt quen thời tránh

E những người lưỡng tánh đảo sang (2)

2045. Tánh đảo sang đa mang mới biết

Chí anh hùng trực tiết biết xa

Tiết biết xa lầm ma quỉ khuấy

Công phu nầy chầy bấy biết không

Ba thứ thi công không cần cán

2050. Lâm nàn chớ oán cán không dao.


Lới nói không chiêm bao Dao phục nghiệp

Giỏi theo cho kịp nghiệp Châu Thiên

Phật khiến hòa Phiên riêng tâm chánh

Bất tùng tà tánh chánh làm gương

2055. Xưa có Đỗng khương dương danh thế

Nay tường mưu kế thế không hay

Gọi đứng làm trai ai không xét

Người ngay mà ghét xét căn phần

Trời phật cõi trần phần thậm khổ

2060. Tưởng kim tưởng cổ chỗ Tây-phương

Tiểu mã thắng cương vương Hương Bửu

Chỉnh ngoan trường cửu Bửu Hương vương

Bá phước thiên lương trương vạn đức

Hoàng Thiên phong chức thức tri thiên

2065. Tri Thánh tri Tiên nhiên tri thế

Lập kỳ mưu kế thế không hai

Thế không hai gái trai thiểu lực

Khiến việc mình chịu cực thế suy

Cực thế suy lâm nguy bất lự

2070. Sự bất tường dụ dự bất linh

Dự bất linh tịnh thinh văn biểu

Sự bất tường dị liễu nan phân

Liễu nan phân cựu tân lưỡng tội

Trách ai lòng vong bội Láng-linh

2075.Bội Láng-linh âm binh cũng vật

Trách ai làm Trời Phật xa nhau

65

Phật xa nhau bịnh đau không dứt

Chắt lưỡi lằn thậm ức Hớn-gia

Ức Hớn-gia mẹ cha hứa lộc

2080.Đoái giang hà nước độc trùng tân

Độc trùng tân muôn dân khao khát

Ít ai tường lời giác u mê

Giác u mê chỉn ghê lời giác

Khuyên tấm lòng cô bác phiền chi

2085.Chớ phiền chi ngu si nói quấy

Bút lông mành mực giấy vẽ viên

Giấy vẽ viên khùng điên cuồng ngữ

Có chữ rằng ứng cử khoa thi

Ứng khoa thi lấy chi làm dấu

2090.Đặng bản đề tranh đấu văn chương

Đấu văn chương quốc vương phong chức

Hưởng tước quyền phế đức vỉ oai

Nỗi đời cay đắng chông gai

Dân trời như gỗ nào ai tranh giành

2095. Chẳng thương dân khó cũng đành

Gặp cơn phước đức tu hành thảnh thơi

Ngâm đời vị ý xem chơi

Kìa là cổ tích nọ nơi kim trào

Lăng xăng chẳng biết chỗ nào

2100. Cơ thơ không kể ra vào thâm tâm.


Một mình lẩn thẩn ca ngâm

Điên khùng tính đã bảy năm đủ rồi

Dương gian sao hỡi còn ngồi

Hồn quê chi bấy sóng dồi rã thây

2105. Phật Trời cha mẹ thương đây

Cho tôi giấu mất cái thây bầy nhầy

Tử sanh cứu độ bớ Thầy

Quả chi ở lại cõi nầy đắng cay

Xác trần lộn lạo ghê thay

2110. Biết sao phưởng phất phương Tây thanh nhàn

Hạ sanh nhiều nỗi chàng ràng

Khó sao khó xóm khó làng khó quan

Dân thủy thế nhược dân cang

Não nề than thở thở than vái Trời

2115.Người ở khác thế khác thời

Dậm chưn dưới đất kêu trời trên cao

Nước lao xao kêu cao chẳng dễ

Tại nơi mình đổ bể bấy lâu

66

Bề bấy lâu việc đau còn đó

2120. Đến chừng nào thấy khó thời hay

Khó thời hay bỏ thây đừng tiếc

Đến bây giờ mới biết Phật linh

Biết Phật linh làm thinh mà ngó

Đến hội nầy dễ khó tường tri

2125.Khó tường tri khinh khi hồi trước

Phật ghi rằng việc nước ách đa

Nuớc ách đa dư ma tiếu Phật

Một cuộc đòi nhơn vật đổi xây

Vật đổi xây từ đây sấp tới

2130. Kẻ bần hàn phú quới như nhau

Quới như nhau bấy lâu Thấy dạy

Kẻ hạ trần nhiều dạy khó an

Dạy khó an lòng toan chớn chở

Cơn bát loàn quên thở miệng la

2135.Thở miệng la ông cha về độ

Đoái vị hà gia lộ khói đen

Lộ khói đen đăng ven tứ phía.


Kẻ mất hồn người vía bay xa

Vía bay xa người ta còn lại

2140. Phật đem huờn vía dại thủ thân

Dạy thủ thân hiếu ân toàn vẹn

Khôn bây giờ hổ thẹn nước non

Thẹn nước non cha con khác dạ

Trách ai làm người đọa sầu bi

2145.Đọa sầu bi cung ly thêm thảm

Bịnh thắng phần không giảm chút nao

Giảm chút nao phải sao chịu vậy

Nói tầm khào tầm bậy khó nghe

Bậy khó nghe chèo ghe qua biển

2150.Dựng tứ tường đôi liễn tăng long,


Liễn tăng long gia công tứ đại

Hết khôn rồi tồn dại bại khôn

Cửa quyền môn trí tôn khôn lạ

Đâu đâu đều tục hạ hàng đầu

2155.Nhớ bắc nam dạ luống ưu sầu

Đãi sắc lịnh cúi đầu thọ ấn

Tiền bịnh lộ dạ hành nhựt tấn

Nẻo thịnh suy son phấn vị bang

Kết thảm sầu giấc ngủ không an

2160.Lòng sở nguyện Hớn bang đồ sộ

67

.Người thất vận bần ly bế hộ

Vái Phật Trời phò hộ người ngay

Lắt nhắt thay người Tây mảy múng

Lẻ loi lòng tên súng lăng xăng

2165.Súng lăng xăng ham ăn mắc nợ

Trả không rồi ở đợ liền căn

Đợ liền căn năng ăn năng đói

Thế hằng rằng năng nói năng sai

Nói năng sai lỗ tai cho biết

2170. Nói bất tường như điếc như câm

Điếc như câm ngu tâm bất lượng

Nói lăng hoằng bất trượng bất khinh

Bất trượng khinh minh minh ý lý

Người ở đời minh trí cẩn ngôn

2175. Trí cẩn ngôn tri khôn tri dại

E lỗi lầm tồn bại nhơn nan

Bại nhơn nan hổ trang quân tử

E lỗi rằng loạn ngữ cuồng ngôn

Xuất loạn ngôn đều khôn như dại

2180.Nói đi rồi nói lại nan phân

Lời nan phân nói rân rồi chối

Tới luôn rồi bối rối bất tin

Rối bất tinh làm thinh thời ngặt

Đôi co rầy lời giặc loạn tâm

2185. Giặc loạn tâm thiển thâm không nhớ

Quấy phải rằng lòng chớ tri ra

Chớ chi ra hai ta như một

Gẫm nhiều lời dại dột gọi ngoan

Dại gọi ngoan thế gian nhiều lắm

2190. Xung tâm cường tay đấm trợt đau

Đấm trợt đau nghĩ đau còn giận

Đắt thế thời ỹ tận đức ngay

Tận dức ngay tầm đây vấn đạo

Xem gia bần thiểu gạo khi đây

2195. Trước tầm đây chấp tay xá bái

Xem gia bần gãi dái cười nhăn.


Dái cười nhăn có căn nhiều kẻ

Gẫm một đời một lẽ khinh khi

Lẻ khinh khi sầu bi thời vận

2200. Mình trách mình bạc phận vô duyên.


Phân vô duyên khùng điên lánh phận

Khéo đem lời oán hận buộc thêm

68

Hận buộc thêm nằm đêm nghĩ tức

Phật tầm người lòng đức cải qua

2205. Đức cải qua dại ta nhiều việc

Lễ nghi nầy tôi thiết bất tri

Thiệt bất tri ngu si một phận

Mình trách mình thời vận đảo điên

Vận đảo điên chưa yên chỗ ở

2210. Thấy lòng người phấn trở làm vôi

Phấn làm vôi dức tôi ức lắm

Vủng nước bùn lội lắm tèm hem

Thuở nằm buồn quê thị còn xem

Nay ra thấy mặt tèm hem không dùng

2215. Như vậy thời khùng cũng thằng khùng

Vui chi sanh việc lạ lùng lễ nghi

Vận lu ly phải chịu ngu si

Bực nào hơn nữa mà khi bực nầy

Con có cha làm tớ có thầy

2220. Vinh chi có một hội nầy khoe khoang

Một người phải cãi lũ tham gian

Nước khô cạn đáy giấy quan xuất điều

Phải hay không ham nói cho nhiều

Sông sâu ngựa lội ngập kiều quá giang

2225. Bao ẩn bèo khi hiệp khi tan

Nỡ nào Phật để tham gian nuôi hoài

Yểm người trung Phật chẳng cho tài

Thời thìn dị đáo Phật ngài chưa phân

Thôn du thân xích độ du thân

2230. Sự tình mình lượng mình phân trong mình

Ở làm sao hữu nghĩa phi tình

Học sư sư biểu học mình mình tri

Đường tội phước nào có khó chi

Làm lành làm dữ khác đi đường nào

2235. Cửa thông minh sao chẳng đi vào

U thâm ám lý như Tào hưng binh

Dụng kỳ đạt bất dụng kỳ vinh

Làm sao để tiếng quảng thinh cõi trần

Dụng kỳ quân tận lực kỳ thần

2240. Đại giang sức yếu chèo lần quá giang

Ý người sao mà chẳng lo toan

Tay ba nạn tám bay ngang qua đàng

Họa là đâu ghé xóm ghé làng

Tham gian phải chịu những đàng đắng cay

69

2245. Nẻo éo le tức tối ngồi đây

Biết mà không biết gốc cây hơn mình.


Người thế gian khó dạy cái tình

Ý ai theo nấy chê mình rằng ngang

Cõi dương trần trí ý khôn ngoan

2250. Phật sầu khô héo lá gan như dần.


Khôn ngoan chi khi Thánh chê Thần

Xem người quyền tước phú bần dọc ngang

Quá đại giang mạnh yếu mới an

Đường non núi vinh sang quan chức

2255. Sông và vịnh lở bồi sợ dứt

Kỳ-Hương-Sơn hương chức hòa tầm.

Thậm trách đời sầu chí ca ngâm

Ngoài chư quốc sơn lâm ít có

Trước mắt ngọc rừng xanh liếc ngó

2260. Đài các vương ai có biết đâu

Than là than biển thẩm sông sâu

Cám là ám cù đâu dậy lở

Sự Kim Cổ bất triêm hai thuở

Việc nay là thiệt lỡ người ôi

2265. Căm hờn thay thế ở bạc vôi.

Trời Phật khiến loạn ngôi chí loạn

Tam khoản lịch hồi dôi thế cạn

Ngũ niên liên hữu trạng trị bình

Khán kiến thiên dị sự dị hình

2270. Xem ngang đạo hỉ tính khoái khoái

Trung quân thị phản hồi ái ái

Độ Hớn-gia quốc thái dân khương

Mới hẳn rằng quân chánh thần lương

Bỏ thói trước nhà Thương loạn sử

2275.Trào phiên quốc nay rằng loạn chữ

Tàu phi ngôn kinh sử bất bình

Khiên nhơn dân tùng ý loạn tình

Tội đa tội Thiên đình lưỡng số

Tàu bất đắc huờn tận khổ hậu lai

2280. Trách hồ đồ lộng ngữ gái trai

Trào Gia Nghị không ai trí thức

Nhen đuốc hòng xem tường nhơn đức

Để lu ly cách bức Thánh Hiền

Ở phải nhơn Phật nỡ trách phiền

70

2285. Giấc mê muội quên hiển nhớ dữ

Thầykhán hậu chúng sanh nam sử

Tưởng sông mê nhớ dữ quên hiền

Giữ đạo Trời chỉ ý ngôn tiền

Bất tam sự Phật phiến dối thế

2290. Kinh chay hương nhơn trần gọi quế

Phật Trời chê nhơn thế bất thông

Xem chúng sanh hữu lực đa công

Xét trí ý người không vọng tưởng

Cúng đa thiểu Phất trời bất hưởng

2295.Phật dụng lòng không tưởng cúng ai

Cúng cho nhiều miệng sách đôi ngoai

Ham ăn nói có ai cầu khẩn

Tiền tràng phang thơ thẩn chờ ngày

Hậu bửu cái lời Thầy ký nghị

2300. Thập nhị bái lời truyền bổn thị.


Nhơn quả tu bi lụy nguyện cầu

Chí tu phu thảm thảm sầu sầu

Lời ghi dạy dập đầu cầu Phật

Công danh lợi xa Trời vắng Phật

2305. Đường Tây phương tích vất khó đi

Mê dương trần ít kẻ hồi qui

Phật đặt để cung ly ý lý

Cõi Tây điện đông thiên nhựt ký

Chúc Nam trào minh lý nhơn dân

2310. Gia Nghị đồng đăng bản Tiên Thần

Thiên tử lạc nhơn dân cọng lạc

Vậy có thơ rằng hằng dạ ngọc

Đoái xem ngang dọc thủy độc trùng

Vô hữu anh hùng phùng yểu tử

2315.Hương nhơn bất ngữ tử bất phân

Độc mộc trào thân thân bất xử

Nhơn dân bất ngữ tử cuồng thân

Thượng hạ bất phân thân vô dụng

Sử kinh khẩu tụng dụng sự chi

2320. Bất niệm từ bi phi nhơn thế

Thiểu nhơn hữu kế thế hằng chê

Phiền phức vinh quê chê dụng bụng

Việc đời bất tụng dụng việc ăn

Tre lão còn năm ăn nuốt mất

2325.Ngọt ngon để cất mất lại còn

71

Người thác hao mòn còn lời trước

Nạn dân ách nước phước Trời cho

Bảy liệu ba lo cho thiền Phật

Nhơn gian dục vật Phật Trời thương

2330. Tâm dục tây phương đương phước lộc

Nhơn lâm thủy độc lộc ly hình

Sa xuông diêm đình hình khổ não

Phật Trời dạy bảo lão ấu chê

Biển khô sông mê dê bé hé

2335. Chòm ong để ké mé rừng già

Chẳng tưởng ông bà nhà bất luật

Hồ-dương bất trực luật nào khen

Chẳng muốn làm quen khen Tào Tháo

Nghe thắng Bích Báo láo khó thương

2340. Tiểu mã thắng cương lương đắc lộc

Tân kỳ thủy học lọc hà như

Diêm chúa phước dư tư tại thế

Ngọc hoàng đại đế thế vô nguyền

Quỉ cốc chiếu tiền phiền quỉ cốc

2345. Châu-vương vị bốc khóc Châu-vương

Tam giái đồng thương dương vắn hoại

Xử nan tồi bại tại phần tham

Trí cử hoàng tam cam thủy vỉ

Vi thớ kế quỉ tỷ mưu ma

2350. Đại thánh ngài ra ba ngày lễ.


Khó đời làm dễ để tiếng thơm

Cúng kiến quảy đơm thơm tho nực

Hòa tâm mỹ trực nực cười thầm

E biết mà lầm cầm như bỏ

2355. Trong mình đèn đỏ tỏ xa long

Gặp thuở đông phong long tiền kiến

Xà bì xử biến tiếng âm thinh

Tuy thế minh minh linh tri liểu

Bề tô trúng kiểu biểu Tiên sanh

2360.Vị pháp thượng thanh tranh tượng thượng

Thế nhân bất lượng trượng nhi khinh

Vô kiến tiền linh khinh hậu phép

Vị thơ đối đáp phép tài năng

Thức trí nhứt căn tăng vương thiện

2365. Sách ngoài ký truyện biện khảo tra

Trung thượng Diêm la ba cõi xét

Trung thần thương ghét xét tỏ tường

72

Tội phước hai đường thường mỏng mẻo

Dạ người lắc lẻo đẻo mòn da

2370. Cây héo dạ ta la người đẽo

Héo khô đứng mẻo nẻo nào lành

Da nát hoành hành lành mát dạ

Con vua giấy họa dạ nào vua

Thần tử nhịn thua vua sát tử

2375. Đấu tranh lộng ngữ tử hành bàn

Ngao ngán nhiều đàng hàng tử xử

Tây dương dạ dữ xử hại dân

Thương xót tiền phân dân lâm nạn

Việc nầy tỏ rạng bạn không xem

2380. Bất ý anh em xem rằng khó

Thầy xưa nói đó có như không

Chẳng sót mảy lông trong Trời đất

Việc lành nữ cất mất không khai

Phật ở Thiên thai ai nói thốt

2385. Nhơn trung hài cốt thốt nhọc nhằn

Nhược ngộ Thánh rằng hằng an quốc

Như vô sự thất bất tồn vương

Tổng quát lương khương ẩn nặc

Quốc vô đạo tặc nặc gia cường

2390.Châu, Tống, Hớn, Đường cường thống chử

Thái bình thiên tử xử bình dân

oOo

Chắt lưỡi miệng lằn rằng mình giỏi

Thằng con thượng cõi hỏi thăm Trời

Tráo trác cuộc đời lời tròn méo

2395.Đạo hằng giữ khéo béo lòng son

oOo

Chấp đạo tạo hiền tiền nhựt tý

Giác mê hữu lý ý nhựt tân

Tí ngọ hiệp phân tân vấn cựu

Tí Thìn tề tựu nhứt niên

2400. Tí nhựt bất yên niên hư phá

Xuất thời vận tá hóa Long Châu

oOo

Tí ngọ bất vi tri lục giáp

Âm dương đối đáp pháp bá biên

Vận chuyển nhị niên thiên giáo dục

73

2405. Hội ơn trần tục phục thông thơ

Tri đắc thiên cơ sơ kiến vỉ

Tiền hiền trí thủy tỉ hậu hiền

oOo

Khối sắt mài hoài thiền kim án

Chí anh hùng ngày tháng tiêu diêu

2410.Lòng dặn lòng ai dỗ đừng xiêu

Lấp biển cạn vi Nghiêu quân tử

Lập tiền tích ai làm ra chữ

Chí kim hà đa sử loạn kinh

Đạo tinh minh trung hiếu tinh minh

2415. Đa kinh sử bất minh bất dụng

oOo

Loạn an an loạn nhơn bất thức

Vô tri thâm tức ức hoàn thiên

Bất dụng Thánh tiên riêng tâm phổi

Bạc tình châu ổi lỗi lời phân

2420.Thuyết sự nghĩa nhân thương thân thế

Dạ nào vong phế kế tận ưu

Xử tử tiền mưu hưu hưu tưởng

Dục tình tâm hậu dưỡng dưỡng ân

Bồi hồi ngũ tạng phân phân đoạn

2425. Mục kiến quan tường loạn loạn nhân

Nan biện vi tàn ân ân chí

Nan tường mình lý trí trí mưu

Bất nghiệm đạo huờn hưu lưu xứ

Đạt kỳ thiên tứ trứ trứ quan

2430. Hậu nhựt tam đoan sơn sơn thủy

Tương phùng lập kỷ hỉ hỉ đa

oOo

Mới ngộ kỳ thời đời lại loạn

Nam kỳ hữu trạng đoạn phân minh

Thấy Phật hiển linh thinh bất xuất

2435. Thấy đời thậm tức ức lòng ngu

Mỏi da thôn phu tu chí trực

Tâm ưu thiểu lực thuyết hà tu

Lao lý bảy thu ngu tồn tích

Đệ huynh thân thích ít nhìn xem

2440. Ôm đạo lắm lem xem mắc cỡ

Mã long ngập thuở gỡ rối mành

74

Ăn hết để còn hòn giữa biển

Thượng kim tam kiển viễn cận ngôi

Nước mắt thương ôi tôi mệt dạ

2445. Quả căn mắc đọa lạ không tường

Những thuở ở vườn đường rậm rịt

Nay tường quan lịch mịt vận thời

Biết đặng việc đời lời khó nói

Nước nghèo chịu đói bói qui kỳ

2450. Xem việc biên thùy kỳ ý vị.


2451.Ai bi thống lụy trị thiểu nhơn

oOo

Ta Phật nói ma ta cũng biết

Thương người dạ nhiếc biết làm sao

Cá cạn ở ao lao không tưởng

2455. Không mồi cấp dưỡng hưởng hơi sương

Khó ngọc lòng thương nương một dạ

Thấy cơn lâm đọa bạ sao đành

Gian thế Phật hành lành mới cực

Nhị nhơn tâm trực lực lưởng nhơn

2460. Tri đắc thâm ân thân tử tiếc

Quân thần mới biết tiếc lòng ngay

oOo

Ăn ít no dai ai có nói

Ăn nhiều mau đói thói u mê

Người ở rất quê chê tri liễu

2465. Việc đời không hiểu biểu lại ta

Vinh nhục thiểu đa ra sau trước

Phải lo tội phước trước hay sau

Trị loạn chậm mau đâu chưa tõ

Nói ra người bỏ ngỏ không màng

2470. Trong dạ chàng ràng đàng dư lý

Vi nhơn thiểu trí ý hà thông

Chí Phật thi công mong thi đức

Cứu nhơn sở ức thức lòng người

Một bữa vui cười mười hai mất

2475.Vi nhơn hữu thất rất tuyệt gia

oOo

.Xuất rồi làm Phật mật sự thần

75

Mắc quả nợ trần bần thất tuế

Xuất đa giáo tuế kế không hay

Cổ vãng kim lai khai như thử

2480.Quấc gia tri cử lữ phùng xuân

Ái quấc ưu quân chân quân tử

Huỳnh mai điểu ngữ chữ minh linh

Dị thú đam tinh nghinh kiết phước

Ân lo việc trước phước huờn lai

oOo

2485. Phong kiểng nhơn trần quân thần vị

Khổng minh Lưu-Bị trị hà an

Phật pháp dị đoan trang hào kiệt

Sát nhơn vô thiệt việc huờn nan

Phước phước trùng quan bang gia Thánh

2490. Thiện từ tâm tánh Thánh gia minh

Bất sát nhơn ninh linh linh hiển

Sơn hà phong kiển viễn cận an

oOo

Gia Nghị đồng tâm thâm họa phước

Ân cần việc nước trước huờn sau

2495. Kỷ dậu bao lâu đâu kỷ dậu

Hội đồng ưu hậu đậu Bửu Sơn

Gia Nghị vi ân hơn bá phước

Lời Thầy ra trước nước còn xao

Nhiều nỗi khổ lao xao Gia Nghị

2500. Quan tường mục thị trị vấn năng.


Gia Nghị lo căn ăn nào có

Chịu bề việc khó ngó rằng quê

Đường đạo người chê mê biển khổ

Cửu huyền thất tổ thổ huờn căn

2505.Thập nhị nguyện tăng căn lục giáp

Mười hai lạy đáp giáp can chi

Tí Hợi bất ly tri thân thú

Thượng thiên tinh tú phú nhựt minh

oOo

Nhà rách Phật vàng làng không thấy

2510. Chỗ nào như nấy ấy lòng son

Lời để núi non con nước đất

Lập thiền gia thất rất khó khăn

Miệng dại kén ăn năng chê vật

76

Trời cho đa tật Phật không xem

2515. Chuyện vậy anh em xem chẳng biết

Phiền tâm trực tiết thuyết đa đoan

oOo

Nam sĩ trải miền tiền hậu thế

Dị đoan lập kế phế trào ma

Miệng niệm Thích-Ca ma ha tưởng

2520. Càn khôn bảo dưỡng chưởng càn khôn

Gia Nghị kế tôn môn đại đạo

Niệm trừ hung bạo đạo tinh minh

Nhứt sĩ anh linh ninh quốc sự

Nhơn gian vô lự dự phòng thân

oOo

2525. Linh tại ngã bất linh tại ngã

Cõi trần vay trả quả báo thương

Tam tuế bất lương dương xà mã

Hai năm giáp tí cả một năm

Dần mẹo loạn thâm tâm thìn tỵ

2530. Đa đoan lưu lụy bị oán thù

Không có lao tù cù dậy lửa

Vô quan chỉnh sửa lửa cháy lan

oOo

Hết sức vẩy vùng bùng đặt sệt

Đôi ngươi mờ mệt chệt lấy mi

2535. Nhiều kẻ ngu si mi lấy chú

Thế thường dị thú chú lấy mi

Cháu mới biết đi khi cháu dạy

Thiệt đồ vô loại tại thúc tôn

Tiền bạc làm khôn môn lộn kiếp

2540. Ỷ sang húng hiếp kiếp thú cầm

oOo

Đại quốc hiếp người cười Tây trước

Bắc chinh chơn bước lướt ngọn lau

Quần nút gài bâu đâu đàng trước

Gẫm mình vô phước nước chảy xoi

2545. Tây chẳng xem coi soi mắt bịt

Nữ nhơn đồng tịch nghịch chi mi

Người thấy nước suy qui dâm dục

Xét trong thế tục đục lục bang

77

oOo

Thị phi quân tử năng sữ anh hùng

2550. Mục kiến sự cùng tất tùng thục nhược.


Bịnh nan vô dược tâm trực tu trì

Thánh đạo tương tùy họa bì vô chí

Trung tuần nhâm tí hữu lý kỳ minh

Phật giáp thần linh quảng thinh đại đạo

2555. Cơ đổ dĩ tạo khử bạo tiêu ma

Tứ hải nhứt gia thiên hoa tối lạc

Vận tề minh đạt các hạt Như Lai

Quốc thới hưng oai tiêu tai viễn họa

oOo

Kiến sự thế gian nan ngữ giáo

2560. Kim kỳ quả báo đáo oán ân

Phật giáo tu thân phân tâm chánh

Thân phàm tâm Thánh tánh thông minh

Hình Thánh tâm linh minh đạo lý

Hà nhơn hiệp ý trí cao cường

oOo

2565. Thân tí thìn tình hình dị thế

Xuất tiên ẩn đế kế Thiên đình

Nhất sơn loạn bình hình lưỡng diện

Tử sanh ưng hiện điện Tây phương

Nhứt quấc khai trương dương cang đạo

2570. Phát minh vị bạo đạo tinh minh

oOo

Tráo chác đổi dời đời mới vậy

Ít ngay nhiểu vạy bậy làm vầy

Tớ cách ly Thầy ngày tiến biến

Hạ nguơn hư khiến tiếng dạ mê

2575. Một cuộc chỉn ghê dê gặp rắn

Khỉ nhăn răng trắng cắn miệng rồng

Sống gió chập chồng đồng loạn thú

Gia nhơn trú phú an kế

oOo

Đất Thuấn Trời Nghiêu bao nhiêu trẻ

2580.Thiệt con sanh đẻ lẽ cãi lời

Xưa thiệt nhiều đời lời dối trá

78

Nay tường vận hóa khá một đời

oOo

Một nắm cốt tàn ngàn năm biệt

Người trung lời thiệt việc để lâu

2585. Sông biển cạn sâu đâu ngó thấy

Lòng người xa mấy thấy hay không

Thế nhược ra công không đặng mạnh

Việc còn đói lạnh mạnh Trời cho

Thấy đói lòng lo no không đặng

2590. Ở đời lạt mặn nặn nhiều bề

Quấc sự bất tề bề sao phải

Bì theo tứ hải cải lời răn

Sỉ khó bằng tăng ăn có độ

Bì theo phú hộ độ không siêu

oOo

2595.Nực cười chước mọn dọn không trơn

Bất quí thất sơn nhơn bất lực

Ưu phiền tâm trực cực không phiền

Tri hậu tri tiền hiền thần mỹ

Hung đồ bất dĩ tỉ trào cơ

2600. Tri đắc thiên cơ thơ dạt ý

Minh kỳ đạo lý trí huờn tâm

Tri đắc hải lâm thâm thiển thị

Kiến tường loạn trị vị hà sanh

oOo

THIÊN LÝ THUẬN NHIÊN THUẬN NHIÊN

2605.Phật tích tâm tâm thâm tích Phật

Thiên sanh biến tật vật đang huê

An đắc tân kê lê dân thuận

Chư châu chư quận luận kim lai

Nhơn thiện hữu oai khai mỹ ý

2610.Tạo thiên nhân trí ký phần linh

Lập địa khương ninh huynh đệ thuận

Nhơn hòa nghị luận quận công tân

Thiên địa hòa dân dân lân lý ý

Quân thần mưu trí ký đồng tâm

2615. Hậu bất loạn dâm tầm huờn quĩ

Gia tề can kỷ vĩ an phần

Gia-nghiệp quan thần Trần gia Nghị

79

Nguyễn gia lạc vị thị trào quân

oOo

Bất quí hổ sanh tam cá khâu

2620. Nhơn hành ngộ cẩu tậu miễn nan

Lưỡng bạo sanh cang nan lưỡng bạo

Bất như tích đạo bạo đa bần

Đức trọng quỉ thần cần kinh cụ

Hoàng thiên bất phụ hảo tâm nhơn

oOo

2625. Chỉ khung nhơn tình lưỡng đan tâm

Lưỡng đan tâm nhơn tâm bất thuận

Đứng anh hùng phải luận trí mưu

oOo

Lầm kẻ khôn ngay hay nói phép

Miệng khua như tép chép hơn hôi

2630. Gẫm thể chỉnh vôi bôi đóng cục

Há người theo tục hụt cõi Tiên

Sáu nước người riêng yên một đất

Tần bang khai thất cất phần hơn

Chẳng tưởng nghĩa nhơn thêm thẹn hổ

2635. Vô tê tiếng thổ khổ líu lăng

Cứ giữ lo ăn không căng Phật

Lợi đa tích vật tật không tiêu

Các chú viễn chiêu yêu vậy sóc

Gẫm nhiều đánh bóc hóc khét ngầm

oOo

2640. Đại nghĩa tuơng tranh danh thanh mỹ

Lập kỳ cang kỷ thủy thổ an

Lưu thủy trường giang quan đạo phước

Gia quan tấn tước trước huờn căn

Nhứt bổn siêu thăng tăng phuớc thọ

2645. Hậu đường lưỡng họ thọ hoàng ân

Tấn đức tiền phân dân bất dục

Tứ phương tùng phục dục hòa nam

*

80

PHẬT THIÊN TÙNG ĐẠO CHÁNH

Việc nước ngó chừng gừng để dạ

2650. Người xem không lạ dạ không quen.

Phật thấy ít khen chen chúc bạc

Vận còn xiêu lạc vạc dời nghiêng

Sự thế đua chen ghen ghét thiện

Phật trời xem truyện chuyện khó an

2655. Nhà dọc dãy ngang sang chi bạn

Gặp cơn bát loạn cạn lòng Tiên

Khôn qui chê điên Phiên ngồi ghế

Xuất tình tận thế kế Khổng Minh

Đất sát nhơn trinh binh ũng hộ

2660. Phật trời cứu độ ngộ trường sanh

oOo

Nhà bạc vẫy vùng tùng đức Thánh

Dục tình vi cánh tránh bạo tàn

Nay thiệt nhiều đàng ràng buộc dạ

Kiến tường việc lạ họa không ngăn

2665. Giữ đạo lo căn săn sóc đạo

Bỏ lòng hùng bạo đạo tinh minh

Người chưởi làm thinh ninh tâm nhẫn

Mười hai bảo dẫn nhẫn mười hai

*

THIÊN HÒA ĐỊA HÒA NHƠN HÒA

2670. TAM KỲ MỶ TRÀ THANH TRỊ

Bửu-Sơn kế thế Đế Kỳ Hương

Gia-Nghị Mỹ lương khương đế vị

Hội-đồng Gia Nghị thị thế kim

Chí sỉ lập nghiêm liêm thượng cổ

2675.Cáo tường Tiên Tổ thổ dưỡng nhơn

Thiên địa thân ơn phân dị tố

Tuyệt miêu Phật cố ố tà nhơn

Tiền hậu Tiên phân dân nan họa

Bính thìn chí bạ đọa lưu liên

2680.Kiến thức Thánh tiên niên Long hội

Vấn kỳ phước tội nội nhứt niên

oOo


____

(1) Thuyền bá (bách ): thuyền bằng gỗ bách
(2). Đảo sang: luờng đảo, sang đoạt




KIM CỔ KỲ QUAN III * CÁO THỊ 4

Ấn bản 1964,tr.71-80; cột 61-80

61

1909. Tiếng nói không xuôi thời bể

Nghe theo cho dễ để ngày sau

Chưa biết rễ dâu đâu quấy phải

Con sanh còn cãi ngãi nhơn gì

Theo việc biên thùy kỳ vị ý

Dạy răn tận lý ý bất dùng

1915. Chê nói tầm khùng tùng bất trí

Mẹ con tự ý trí hà phân

Chí nguyện lập thân thân chí nguyện

Phước minh tích thiện thiện phước minh

Phước chí tâm linh linh phước chí

1920. Cầu quân đắc lý lý đắc quân

Hưởng thọ trường xuân xuân hưởng thọ

Nguyện cầu hai họ họ nguyện cầu

Nhớ chúa thảm sầu sầu nhớ chúa

Huờn lai hai lúa lúa huờn lai

1925. Thuận gái hòa trai trai thuận gái

Đồng tâm lễ bái bái đồng tâm

Đạt vận hải lâm lâm đạt vận

Việc đời thuyết tận tận việc đời

Khó dễ để lời lời khó dễ

1930.Cho ăn rồi kể kể cho ăn

Lời nguyện búa trăng trăng lời nguyện

Phật Trời minh thiện thiện Phật Trời

Nước mắt ra lời lời nước mắt

Việc nào chưa chắc chắc việc nào

1935. Trong dạ như bào bào trong dạ

Lo đời phước họa họa lo đời

Lòng tưởng Phật Trời Trời lo tưởng

Cao minh bảo dưỡng dưỡng cao minh

Cứu độ quốc ninh ninh cứu độ

1940. Chữ thời nhi ngộ ngộ chữ thời

Trời Phật trao lời lời Trời Phật

Nhơn kỳ dưỡng vật vật dưỡng nhơn

Tưởng nghĩa người ân ân tưởng nghĩa

Hao mòn rút rỉa rỉa hao mòn

1945. Ăn hết để còn còn ăn hết

Sống chôn người chết chết hết chôn

Đại đạo càn khôn khôn đại đạo

Tam hoàng dĩ tạo tạo tam hoàng

Chẳng nghỉ nhiều đàng đàng chẳng nghỉ

1950. Thương người chẳng tỉ tỉ thương người.

62

Nước mắt miệng cười cười nước mắt

Con trâu người dắt dắt con trâu

Việc thế chẳng lâu lâu việc thế

Lập kỳ mưu kế kế mưu kỳ

1955.Thôi thôi chẳng biểu ai tùy

Gẫm trong thiên hạ chê kỳ là tôi

Nguyện cầu thiểu tuế kế ngôi

Cao niên lịch trị làm tôi trung thần

Ngâm nga biển Thánh non Thần

1960. Trâm anh nam nữ cõi trần thanh tân

Mành mảnh dân hỡi là dân

Phụng loan ứng ngữ mỹ thân long cù

Ngọc trầm hải để diêm phù

Xuân thu chiếm dắt long cù phi lai

1965.Vững vàng lòng gái lòng trai

Chớ đừng xao lãng mang tai bất kỳ

Láng linh nhiều kẻ tâm lỳ

Bề trên khai chậu chạy kỳ không hay

Ý sao nửa mặn nửa chay

1970. Nửa chừng người lại bỏ đây sao đành

Người sao chẳng nghĩ việc lành

Phải đây làm dữ không đành cũng ưng

Trước xem Gia Nghị lời xuân

Truyền hiền một dạ đồng ưng kế hiền

1975.Chẳng phải thân thích người phiền

Tích thân hữu trí hậu hiền kế lai

Ở đời tự xử ý ai
Kìa đâu nam giáng nọ trai đông sàng

Bữa nay khéo léo lỡ làng

1980. Nhóm nương ẩn chí tùng làng ẩn thân

Sĩ ẩn thân vô vô phân sự thế

Trách ai làm đại đế đảo điên

Đế đảo điên sầu riêng áo não

Áo não hờn từ lão chí nhi

1985. Lão chí nhi bất bi thủy thổ

Thủy thổ hờn Tiên Tổ chôn đâu

Tổ chôn lâu lớp lâu lớp mới

Dụng tây tà bĩ Thới chẳng theo

Thới chẳng theo cheo leo duyên thiệu

1990. Mặc thế tình liệu biện thâm cao

Biện thâm cao biết sao cho tỏ

E thấy nằm đồng cỏ thúi hôi

63

Cỏ thúi hôi thây trôi lĩnh nghĩnh

Hết mê rồi người tỉnh thấy mê

1995.Tỉnh thấy mê ủ ê gia đạo

Những mấy người hung bạo chẳng lo

Bạo chẳng lo ấm no một thuở

Nghỉ thẹn thùa mắc cỡ thẹn gia

Tích thiện gia trải qua biển Thánh

2000. Ngộ kỳ thời đồng tánh dắt đi.


Tánh dắc đi cung ly tạm trú

Để ngoài vòng cầm thú tương tranh

Thú tương tranh khôn lanh tự ý

Người ở đời có chí thời hơn

2005.Chí thời hơn Thất sơn đặng tới

Trước lập làng Hưng Thới quá đông

Thới quá đông tích ông lập trước

Nước thạnh thời hưởng phước Thầy ghi

Phước Thầy ghi hết suy tới thạnh

2010.Chí lo đời đói lạnh sá bao

Lạnh sá bao minh cao ứng hiện

Thế loạn nầy nhịn miệng làm nên

Miệng làm nên lo trên lo dưới

Cây héo xào Phật tưới phải tươi

2015.Tưới phải tươi dạ ngươi chữ (giữ) dạ

Đổi hai lòng dấy họa đừng than

Họa đừng than ngay gian chung chạ

Muốn làm người một dạ đừng sai

Dạ đừng sai chiều mai cận Phật

2020. Bỏ những loài thú vật súc sanh

Vật súc sanh hôi tanh đừng chuộng

Chốn thiên đường như ruộng bỏ hoang

Ruộng bỏ hoang lo toan việc đói

Sự nực cười biết nói không ăn

2025.Nói không ăn lo căn mới đặng

Người ở đời lánh nặng sao xuôi

Nặng sao xuôi dạ lui việc khó

Sướng sức bằng con chó nướng hơn

Chó nướng hơn vô ơn ai kể

2030.Người ở đời muốn dễ dể cho

Dễ dể cho dạ lo khô héo

Để đức khùng nói khéo nói khôn

Khéo nói khôn tử tôn Gia Nghị

Trước ngoan lời cáo thị ẩn thân

64

2035. Thị ẩn thân dĩ nhân vì đức

Trách ai làm cách bức ly căn

Bức ly căn đa văn đa võ

Kế liên huờn chí thỏ dỡn trăng

Thỏ dỡn trăng sơn băng thủy kiệt

2040. Biết người lành dạ thiệt đừng khinh

Thiệt đừng khinh linh đinh thuyền bá (1)

Sóng ba đào tính hóa mây đen

Hóa mây đen mắt quen thời tránh

E những người lưỡng tánh đảo sang (2)

2045. Tánh đảo sang đa mang mới biết

Chí anh hùng trực tiết biết xa

Tiết biết xa lầm ma quỉ khuấy

Công phu nầy chầy bấy biết không

Ba thứ thi công không cần cán

2050. Lâm nàn chớ oán cán không dao.


Lới nói không chiêm bao Dao phục nghiệp

Giỏi theo cho kịp nghiệp Châu Thiên

Phật khiến hòa Phiên riêng tâm chánh

Bất tùng tà tánh chánh làm gương

2055. Xưa có Đỗng khương dương danh thế

Nay tường mưu kế thế không hay

Gọi đứng làm trai ai không xét

Người ngay mà ghét xét căn phần

Trời phật cõi trần phần thậm khổ

2060. Tưởng kim tưởng cổ chỗ Tây-phương

Tiểu mã thắng cương vương Hương Bửu

Chỉnh ngoan trường cửu Bửu Hương vương

Bá phước thiên lương trương vạn đức

Hoàng Thiên phong chức thức tri thiên

2065. Tri Thánh tri Tiên nhiên tri thế

Lập kỳ mưu kế thế không hai

Thế không hai gái trai thiểu lực

Khiến việc mình chịu cực thế suy

Cực thế suy lâm nguy bất lự

2070. Sự bất tường dụ dự bất linh

Dự bất linh tịnh thinh văn biểu

Sự bất tường dị liễu nan phân

Liễu nan phân cựu tân lưỡng tội

Trách ai lòng vong bội Láng-linh

2075.Bội Láng-linh âm binh cũng vật

Trách ai làm Trời Phật xa nhau

65

Phật xa nhau bịnh đau không dứt

Chắt lưỡi lằn thậm ức Hớn-gia

Ức Hớn-gia mẹ cha hứa lộc

2080.Đoái giang hà nước độc trùng tân

Độc trùng tân muôn dân khao khát

Ít ai tường lời giác u mê

Giác u mê chỉn ghê lời giác

Khuyên tấm lòng cô bác phiền chi

2085.Chớ phiền chi ngu si nói quấy

Bút lông mành mực giấy vẽ viên

Giấy vẽ viên khùng điên cuồng ngữ

Có chữ rằng ứng cử khoa thi

Ứng khoa thi lấy chi làm dấu

2090.Đặng bản đề tranh đấu văn chương

Đấu văn chương quốc vương phong chức

Hưởng tước quyền phế đức vỉ oai

Nỗi đời cay đắng chông gai

Dân trời như gỗ nào ai tranh giành

2095. Chẳng thương dân khó cũng đành

Gặp cơn phước đức tu hành thảnh thơi

Ngâm đời vị ý xem chơi

Kìa là cổ tích nọ nơi kim trào

Lăng xăng chẳng biết chỗ nào

2100. Cơ thơ không kể ra vào thâm tâm.


Một mình lẩn thẩn ca ngâm

Điên khùng tính đã bảy năm đủ rồi

Dương gian sao hỡi còn ngồi

Hồn quê chi bấy sóng dồi rã thây

2105. Phật Trời cha mẹ thương đây

Cho tôi giấu mất cái thây bầy nhầy

Tử sanh cứu độ bớ Thầy

Quả chi ở lại cõi nầy đắng cay

Xác trần lộn lạo ghê thay

2110. Biết sao phưởng phất phương Tây thanh nhàn

Hạ sanh nhiều nỗi chàng ràng

Khó sao khó xóm khó làng khó quan

Dân thủy thế nhược dân cang

Não nề than thở thở than vái Trời

2115.Người ở khác thế khác thời

Dậm chưn dưới đất kêu trời trên cao

Nước lao xao kêu cao chẳng dễ

Tại nơi mình đổ bể bấy lâu

66

Bề bấy lâu việc đau còn đó

2120. Đến chừng nào thấy khó thời hay

Khó thời hay bỏ thây đừng tiếc

Đến bây giờ mới biết Phật linh

Biết Phật linh làm thinh mà ngó

Đến hội nầy dễ khó tường tri

2125.Khó tường tri khinh khi hồi trước

Phật ghi rằng việc nước ách đa

Nuớc ách đa dư ma tiếu Phật

Một cuộc đòi nhơn vật đổi xây

Vật đổi xây từ đây sấp tới

2130. Kẻ bần hàn phú quới như nhau

Quới như nhau bấy lâu Thấy dạy

Kẻ hạ trần nhiều dạy khó an

Dạy khó an lòng toan chớn chở

Cơn bát loàn quên thở miệng la

2135.Thở miệng la ông cha về độ

Đoái vị hà gia lộ khói đen

Lộ khói đen đăng ven tứ phía.


Kẻ mất hồn người vía bay xa

Vía bay xa người ta còn lại

2140. Phật đem huờn vía dại thủ thân

Dạy thủ thân hiếu ân toàn vẹn

Khôn bây giờ hổ thẹn nước non

Thẹn nước non cha con khác dạ

Trách ai làm người đọa sầu bi

2145.Đọa sầu bi cung ly thêm thảm

Bịnh thắng phần không giảm chút nao

Giảm chút nao phải sao chịu vậy

Nói tầm khào tầm bậy khó nghe

Bậy khó nghe chèo ghe qua biển

2150.Dựng tứ tường đôi liễn tăng long,


Liễn tăng long gia công tứ đại

Hết khôn rồi tồn dại bại khôn

Cửa quyền môn trí tôn khôn lạ

Đâu đâu đều tục hạ hàng đầu

2155.Nhớ bắc nam dạ luống ưu sầu

Đãi sắc lịnh cúi đầu thọ ấn

Tiền bịnh lộ dạ hành nhựt tấn

Nẻo thịnh suy son phấn vị bang

Kết thảm sầu giấc ngủ không an

2160.Lòng sở nguyện Hớn bang đồ sộ

67

.Người thất vận bần ly bế hộ

Vái Phật Trời phò hộ người ngay

Lắt nhắt thay người Tây mảy múng

Lẻ loi lòng tên súng lăng xăng

2165.Súng lăng xăng ham ăn mắc nợ

Trả không rồi ở đợ liền căn

Đợ liền căn năng ăn năng đói

Thế hằng rằng năng nói năng sai

Nói năng sai lỗ tai cho biết

2170. Nói bất tường như điếc như câm

Điếc như câm ngu tâm bất lượng

Nói lăng hoằng bất trượng bất khinh

Bất trượng khinh minh minh ý lý

Người ở đời minh trí cẩn ngôn

2175. Trí cẩn ngôn tri khôn tri dại

E lỗi lầm tồn bại nhơn nan

Bại nhơn nan hổ trang quân tử

E lỗi rằng loạn ngữ cuồng ngôn

Xuất loạn ngôn đều khôn như dại

2180.Nói đi rồi nói lại nan phân

Lời nan phân nói rân rồi chối

Tới luôn rồi bối rối bất tin

Rối bất tinh làm thinh thời ngặt

Đôi co rầy lời giặc loạn tâm

2185. Giặc loạn tâm thiển thâm không nhớ

Quấy phải rằng lòng chớ tri ra

Chớ chi ra hai ta như một

Gẫm nhiều lời dại dột gọi ngoan

Dại gọi ngoan thế gian nhiều lắm

2190. Xung tâm cường tay đấm trợt đau

Đấm trợt đau nghĩ đau còn giận

Đắt thế thời ỹ tận đức ngay

Tận dức ngay tầm đây vấn đạo

Xem gia bần thiểu gạo khi đây

2195. Trước tầm đây chấp tay xá bái

Xem gia bần gãi dái cười nhăn.


Dái cười nhăn có căn nhiều kẻ

Gẫm một đời một lẽ khinh khi

Lẻ khinh khi sầu bi thời vận

2200. Mình trách mình bạc phận vô duyên.


Phân vô duyên khùng điên lánh phận

Khéo đem lời oán hận buộc thêm

68

Hận buộc thêm nằm đêm nghĩ tức

Phật tầm người lòng đức cải qua

2205. Đức cải qua dại ta nhiều việc

Lễ nghi nầy tôi thiết bất tri

Thiệt bất tri ngu si một phận

Mình trách mình thời vận đảo điên

Vận đảo điên chưa yên chỗ ở

2210. Thấy lòng người phấn trở làm vôi

Phấn làm vôi dức tôi ức lắm

Vủng nước bùn lội lắm tèm hem

Thuở nằm buồn quê thị còn xem

Nay ra thấy mặt tèm hem không dùng

2215. Như vậy thời khùng cũng thằng khùng

Vui chi sanh việc lạ lùng lễ nghi

Vận lu ly phải chịu ngu si

Bực nào hơn nữa mà khi bực nầy

Con có cha làm tớ có thầy

2220. Vinh chi có một hội nầy khoe khoang

Một người phải cãi lũ tham gian

Nước khô cạn đáy giấy quan xuất điều

Phải hay không ham nói cho nhiều

Sông sâu ngựa lội ngập kiều quá giang

2225. Bao ẩn bèo khi hiệp khi tan

Nỡ nào Phật để tham gian nuôi hoài

Yểm người trung Phật chẳng cho tài

Thời thìn dị đáo Phật ngài chưa phân

Thôn du thân xích độ du thân

2230. Sự tình mình lượng mình phân trong mình

Ở làm sao hữu nghĩa phi tình

Học sư sư biểu học mình mình tri

Đường tội phước nào có khó chi

Làm lành làm dữ khác đi đường nào

2235. Cửa thông minh sao chẳng đi vào

U thâm ám lý như Tào hưng binh

Dụng kỳ đạt bất dụng kỳ vinh

Làm sao để tiếng quảng thinh cõi trần

Dụng kỳ quân tận lực kỳ thần

2240. Đại giang sức yếu chèo lần quá giang

Ý người sao mà chẳng lo toan

Tay ba nạn tám bay ngang qua đàng

Họa là đâu ghé xóm ghé làng

Tham gian phải chịu những đàng đắng cay

69

2245. Nẻo éo le tức tối ngồi đây

Biết mà không biết gốc cây hơn mình.


Người thế gian khó dạy cái tình

Ý ai theo nấy chê mình rằng ngang

Cõi dương trần trí ý khôn ngoan

2250. Phật sầu khô héo lá gan như dần.


Khôn ngoan chi khi Thánh chê Thần

Xem người quyền tước phú bần dọc ngang

Quá đại giang mạnh yếu mới an

Đường non núi vinh sang quan chức

2255. Sông và vịnh lở bồi sợ dứt

Kỳ-Hương-Sơn hương chức hòa tầm.

Thậm trách đời sầu chí ca ngâm

Ngoài chư quốc sơn lâm ít có

Trước mắt ngọc rừng xanh liếc ngó

2260. Đài các vương ai có biết đâu

Than là than biển thẩm sông sâu

Cám là ám cù đâu dậy lở

Sự Kim Cổ bất triêm hai thuở

Việc nay là thiệt lỡ người ôi

2265. Căm hờn thay thế ở bạc vôi.

Trời Phật khiến loạn ngôi chí loạn

Tam khoản lịch hồi dôi thế cạn

Ngũ niên liên hữu trạng trị bình

Khán kiến thiên dị sự dị hình

2270. Xem ngang đạo hỉ tính khoái khoái

Trung quân thị phản hồi ái ái

Độ Hớn-gia quốc thái dân khương

Mới hẳn rằng quân chánh thần lương

Bỏ thói trước nhà Thương loạn sử

2275.Trào phiên quốc nay rằng loạn chữ

Tàu phi ngôn kinh sử bất bình

Khiên nhơn dân tùng ý loạn tình

Tội đa tội Thiên đình lưỡng số

Tàu bất đắc huờn tận khổ hậu lai

2280. Trách hồ đồ lộng ngữ gái trai

Trào Gia Nghị không ai trí thức

Nhen đuốc hòng xem tường nhơn đức

Để lu ly cách bức Thánh Hiền

Ở phải nhơn Phật nỡ trách phiền

70

2285. Giấc mê muội quên hiển nhớ dữ

Thầykhán hậu chúng sanh nam sử

Tưởng sông mê nhớ dữ quên hiền

Giữ đạo Trời chỉ ý ngôn tiền

Bất tam sự Phật phiến dối thế

2290. Kinh chay hương nhơn trần gọi quế

Phật Trời chê nhơn thế bất thông

Xem chúng sanh hữu lực đa công

Xét trí ý người không vọng tưởng

Cúng đa thiểu Phất trời bất hưởng

2295.Phật dụng lòng không tưởng cúng ai

Cúng cho nhiều miệng sách đôi ngoai

Ham ăn nói có ai cầu khẩn

Tiền tràng phang thơ thẩn chờ ngày

Hậu bửu cái lời Thầy ký nghị

2300. Thập nhị bái lời truyền bổn thị.


Nhơn quả tu bi lụy nguyện cầu

Chí tu phu thảm thảm sầu sầu

Lời ghi dạy dập đầu cầu Phật

Công danh lợi xa Trời vắng Phật

2305. Đường Tây phương tích vất khó đi

Mê dương trần ít kẻ hồi qui

Phật đặt để cung ly ý lý

Cõi Tây điện đông thiên nhựt ký

Chúc Nam trào minh lý nhơn dân

2310. Gia Nghị đồng đăng bản Tiên Thần

Thiên tử lạc nhơn dân cọng lạc

Vậy có thơ rằng hằng dạ ngọc

Đoái xem ngang dọc thủy độc trùng

Vô hữu anh hùng phùng yểu tử

2315.Hương nhơn bất ngữ tử bất phân

Độc mộc trào thân thân bất xử

Nhơn dân bất ngữ tử cuồng thân

Thượng hạ bất phân thân vô dụng

Sử kinh khẩu tụng dụng sự chi

2320. Bất niệm từ bi phi nhơn thế

Thiểu nhơn hữu kế thế hằng chê

Phiền phức vinh quê chê dụng bụng

Việc đời bất tụng dụng việc ăn

Tre lão còn năm ăn nuốt mất

2325.Ngọt ngon để cất mất lại còn

71

Người thác hao mòn còn lời trước

Nạn dân ách nước phước Trời cho

Bảy liệu ba lo cho thiền Phật

Nhơn gian dục vật Phật Trời thương

2330. Tâm dục tây phương đương phước lộc

Nhơn lâm thủy độc lộc ly hình

Sa xuông diêm đình hình khổ não

Phật Trời dạy bảo lão ấu chê

Biển khô sông mê dê bé hé

2335. Chòm ong để ké mé rừng già

Chẳng tưởng ông bà nhà bất luật

Hồ-dương bất trực luật nào khen

Chẳng muốn làm quen khen Tào Tháo

Nghe thắng Bích Báo láo khó thương

2340. Tiểu mã thắng cương lương đắc lộc

Tân kỳ thủy học lọc hà như

Diêm chúa phước dư tư tại thế

Ngọc hoàng đại đế thế vô nguyền

Quỉ cốc chiếu tiền phiền quỉ cốc

2345. Châu-vương vị bốc khóc Châu-vương

Tam giái đồng thương dương vắn hoại

Xử nan tồi bại tại phần tham

Trí cử hoàng tam cam thủy vỉ

Vi thớ kế quỉ tỷ mưu ma

2350. Đại thánh ngài ra ba ngày lễ.


Khó đời làm dễ để tiếng thơm

Cúng kiến quảy đơm thơm tho nực

Hòa tâm mỹ trực nực cười thầm

E biết mà lầm cầm như bỏ

2355. Trong mình đèn đỏ tỏ xa long

Gặp thuở đông phong long tiền kiến

Xà bì xử biến tiếng âm thinh

Tuy thế minh minh linh tri liểu

Bề tô trúng kiểu biểu Tiên sanh

2360.Vị pháp thượng thanh tranh tượng thượng

Thế nhân bất lượng trượng nhi khinh

Vô kiến tiền linh khinh hậu phép

Vị thơ đối đáp phép tài năng

Thức trí nhứt căn tăng vương thiện

2365. Sách ngoài ký truyện biện khảo tra

Trung thượng Diêm la ba cõi xét

Trung thần thương ghét xét tỏ tường

72

Tội phước hai đường thường mỏng mẻo

Dạ người lắc lẻo đẻo mòn da

2370. Cây héo dạ ta la người đẽo

Héo khô đứng mẻo nẻo nào lành

Da nát hoành hành lành mát dạ

Con vua giấy họa dạ nào vua

Thần tử nhịn thua vua sát tử

2375. Đấu tranh lộng ngữ tử hành bàn

Ngao ngán nhiều đàng hàng tử xử

Tây dương dạ dữ xử hại dân

Thương xót tiền phân dân lâm nạn

Việc nầy tỏ rạng bạn không xem

2380. Bất ý anh em xem rằng khó

Thầy xưa nói đó có như không

Chẳng sót mảy lông trong Trời đất

Việc lành nữ cất mất không khai

Phật ở Thiên thai ai nói thốt

2385. Nhơn trung hài cốt thốt nhọc nhằn

Nhược ngộ Thánh rằng hằng an quốc

Như vô sự thất bất tồn vương

Tổng quát lương khương ẩn nặc

Quốc vô đạo tặc nặc gia cường

2390.Châu, Tống, Hớn, Đường cường thống chử

Thái bình thiên tử xử bình dân

oOo

Chắt lưỡi miệng lằn rằng mình giỏi

Thằng con thượng cõi hỏi thăm Trời

Tráo trác cuộc đời lời tròn méo

2395.Đạo hằng giữ khéo béo lòng son

oOo

Chấp đạo tạo hiền tiền nhựt tý

Giác mê hữu lý ý nhựt tân

Tí ngọ hiệp phân tân vấn cựu

Tí Thìn tề tựu nhứt niên

2400. Tí nhựt bất yên niên hư phá

Xuất thời vận tá hóa Long Châu

oOo

Tí ngọ bất vi tri lục giáp

Âm dương đối đáp pháp bá biên

Vận chuyển nhị niên thiên giáo dục

73

2405. Hội ơn trần tục phục thông thơ

Tri đắc thiên cơ sơ kiến vỉ

Tiền hiền trí thủy tỉ hậu hiền

oOo

Khối sắt mài hoài thiền kim án

Chí anh hùng ngày tháng tiêu diêu

2410.Lòng dặn lòng ai dỗ đừng xiêu

Lấp biển cạn vi Nghiêu quân tử

Lập tiền tích ai làm ra chữ

Chí kim hà đa sử loạn kinh

Đạo tinh minh trung hiếu tinh minh

2415. Đa kinh sử bất minh bất dụng

oOo

Loạn an an loạn nhơn bất thức

Vô tri thâm tức ức hoàn thiên

Bất dụng Thánh tiên riêng tâm phổi

Bạc tình châu ổi lỗi lời phân

2420.Thuyết sự nghĩa nhân thương thân thế

Dạ nào vong phế kế tận ưu

Xử tử tiền mưu hưu hưu tưởng

Dục tình tâm hậu dưỡng dưỡng ân

Bồi hồi ngũ tạng phân phân đoạn

2425. Mục kiến quan tường loạn loạn nhân

Nan biện vi tàn ân ân chí

Nan tường mình lý trí trí mưu

Bất nghiệm đạo huờn hưu lưu xứ

Đạt kỳ thiên tứ trứ trứ quan

2430. Hậu nhựt tam đoan sơn sơn thủy

Tương phùng lập kỷ hỉ hỉ đa

oOo

Mới ngộ kỳ thời đời lại loạn

Nam kỳ hữu trạng đoạn phân minh

Thấy Phật hiển linh thinh bất xuất

2435. Thấy đời thậm tức ức lòng ngu

Mỏi da thôn phu tu chí trực

Tâm ưu thiểu lực thuyết hà tu

Lao lý bảy thu ngu tồn tích

Đệ huynh thân thích ít nhìn xem

2440. Ôm đạo lắm lem xem mắc cỡ

Mã long ngập thuở gỡ rối mành

74

Ăn hết để còn hòn giữa biển

Thượng kim tam kiển viễn cận ngôi

Nước mắt thương ôi tôi mệt dạ

2445. Quả căn mắc đọa lạ không tường

Những thuở ở vườn đường rậm rịt

Nay tường quan lịch mịt vận thời

Biết đặng việc đời lời khó nói

Nước nghèo chịu đói bói qui kỳ

2450. Xem việc biên thùy kỳ ý vị.


2451.Ai bi thống lụy trị thiểu nhơn

oOo

Ta Phật nói ma ta cũng biết

Thương người dạ nhiếc biết làm sao

Cá cạn ở ao lao không tưởng

2455. Không mồi cấp dưỡng hưởng hơi sương

Khó ngọc lòng thương nương một dạ

Thấy cơn lâm đọa bạ sao đành

Gian thế Phật hành lành mới cực

Nhị nhơn tâm trực lực lưởng nhơn

2460. Tri đắc thâm ân thân tử tiếc

Quân thần mới biết tiếc lòng ngay

oOo

Ăn ít no dai ai có nói

Ăn nhiều mau đói thói u mê

Người ở rất quê chê tri liễu

2465. Việc đời không hiểu biểu lại ta

Vinh nhục thiểu đa ra sau trước

Phải lo tội phước trước hay sau

Trị loạn chậm mau đâu chưa tõ

Nói ra người bỏ ngỏ không màng

2470. Trong dạ chàng ràng đàng dư lý

Vi nhơn thiểu trí ý hà thông

Chí Phật thi công mong thi đức

Cứu nhơn sở ức thức lòng người

Một bữa vui cười mười hai mất

2475.Vi nhơn hữu thất rất tuyệt gia

oOo

.Xuất rồi làm Phật mật sự thần

75

Mắc quả nợ trần bần thất tuế

Xuất đa giáo tuế kế không hay

Cổ vãng kim lai khai như thử

2480.Quấc gia tri cử lữ phùng xuân

Ái quấc ưu quân chân quân tử

Huỳnh mai điểu ngữ chữ minh linh

Dị thú đam tinh nghinh kiết phước

Ân lo việc trước phước huờn lai

oOo

2485. Phong kiểng nhơn trần quân thần vị

Khổng minh Lưu-Bị trị hà an

Phật pháp dị đoan trang hào kiệt

Sát nhơn vô thiệt việc huờn nan

Phước phước trùng quan bang gia Thánh

2490. Thiện từ tâm tánh Thánh gia minh

Bất sát nhơn ninh linh linh hiển

Sơn hà phong kiển viễn cận an

oOo

Gia Nghị đồng tâm thâm họa phước

Ân cần việc nước trước huờn sau

2495. Kỷ dậu bao lâu đâu kỷ dậu

Hội đồng ưu hậu đậu Bửu Sơn

Gia Nghị vi ân hơn bá phước

Lời Thầy ra trước nước còn xao

Nhiều nỗi khổ lao xao Gia Nghị

2500. Quan tường mục thị trị vấn năng.


Gia Nghị lo căn ăn nào có

Chịu bề việc khó ngó rằng quê

Đường đạo người chê mê biển khổ

Cửu huyền thất tổ thổ huờn căn

2505.Thập nhị nguyện tăng căn lục giáp

Mười hai lạy đáp giáp can chi

Tí Hợi bất ly tri thân thú

Thượng thiên tinh tú phú nhựt minh

oOo

Nhà rách Phật vàng làng không thấy

2510. Chỗ nào như nấy ấy lòng son

Lời để núi non con nước đất

Lập thiền gia thất rất khó khăn

Miệng dại kén ăn năng chê vật

76

Trời cho đa tật Phật không xem

2515. Chuyện vậy anh em xem chẳng biết

Phiền tâm trực tiết thuyết đa đoan

oOo

Nam sĩ trải miền tiền hậu thế

Dị đoan lập kế phế trào ma

Miệng niệm Thích-Ca ma ha tưởng

2520. Càn khôn bảo dưỡng chưởng càn khôn

Gia Nghị kế tôn môn đại đạo

Niệm trừ hung bạo đạo tinh minh

Nhứt sĩ anh linh ninh quốc sự

Nhơn gian vô lự dự phòng thân

oOo

2525. Linh tại ngã bất linh tại ngã

Cõi trần vay trả quả báo thương

Tam tuế bất lương dương xà mã

Hai năm giáp tí cả một năm

Dần mẹo loạn thâm tâm thìn tỵ

2530. Đa đoan lưu lụy bị oán thù

Không có lao tù cù dậy lửa

Vô quan chỉnh sửa lửa cháy lan

oOo

Hết sức vẩy vùng bùng đặt sệt

Đôi ngươi mờ mệt chệt lấy mi

2535. Nhiều kẻ ngu si mi lấy chú

Thế thường dị thú chú lấy mi

Cháu mới biết đi khi cháu dạy

Thiệt đồ vô loại tại thúc tôn

Tiền bạc làm khôn môn lộn kiếp

2540. Ỷ sang húng hiếp kiếp thú cầm

oOo

Đại quốc hiếp người cười Tây trước

Bắc chinh chơn bước lướt ngọn lau

Quần nút gài bâu đâu đàng trước

Gẫm mình vô phước nước chảy xoi

2545. Tây chẳng xem coi soi mắt bịt

Nữ nhơn đồng tịch nghịch chi mi

Người thấy nước suy qui dâm dục

Xét trong thế tục đục lục bang

77

oOo

Thị phi quân tử năng sữ anh hùng

2550. Mục kiến sự cùng tất tùng thục nhược.


Bịnh nan vô dược tâm trực tu trì

Thánh đạo tương tùy họa bì vô chí

Trung tuần nhâm tí hữu lý kỳ minh

Phật giáp thần linh quảng thinh đại đạo

2555. Cơ đổ dĩ tạo khử bạo tiêu ma

Tứ hải nhứt gia thiên hoa tối lạc

Vận tề minh đạt các hạt Như Lai

Quốc thới hưng oai tiêu tai viễn họa

oOo

Kiến sự thế gian nan ngữ giáo

2560. Kim kỳ quả báo đáo oán ân

Phật giáo tu thân phân tâm chánh

Thân phàm tâm Thánh tánh thông minh

Hình Thánh tâm linh minh đạo lý

Hà nhơn hiệp ý trí cao cường

oOo

2565. Thân tí thìn tình hình dị thế

Xuất tiên ẩn đế kế Thiên đình

Nhất sơn loạn bình hình lưỡng diện

Tử sanh ưng hiện điện Tây phương

Nhứt quấc khai trương dương cang đạo

2570. Phát minh vị bạo đạo tinh minh

oOo

Tráo chác đổi dời đời mới vậy

Ít ngay nhiểu vạy bậy làm vầy

Tớ cách ly Thầy ngày tiến biến

Hạ nguơn hư khiến tiếng dạ mê

2575. Một cuộc chỉn ghê dê gặp rắn

Khỉ nhăn răng trắng cắn miệng rồng

Sống gió chập chồng đồng loạn thú

Gia nhơn trú phú an kế

oOo

Đất Thuấn Trời Nghiêu bao nhiêu trẻ

2580.Thiệt con sanh đẻ lẽ cãi lời

Xưa thiệt nhiều đời lời dối trá

78

Nay tường vận hóa khá một đời

oOo

Một nắm cốt tàn ngàn năm biệt

Người trung lời thiệt việc để lâu

2585. Sông biển cạn sâu đâu ngó thấy

Lòng người xa mấy thấy hay không

Thế nhược ra công không đặng mạnh

Việc còn đói lạnh mạnh Trời cho

Thấy đói lòng lo no không đặng

2590. Ở đời lạt mặn nặn nhiều bề

Quấc sự bất tề bề sao phải

Bì theo tứ hải cải lời răn

Sỉ khó bằng tăng ăn có độ

Bì theo phú hộ độ không siêu

oOo

2595.Nực cười chước mọn dọn không trơn

Bất quí thất sơn nhơn bất lực

Ưu phiền tâm trực cực không phiền

Tri hậu tri tiền hiền thần mỹ

Hung đồ bất dĩ tỉ trào cơ

2600. Tri đắc thiên cơ thơ dạt ý

Minh kỳ đạo lý trí huờn tâm

Tri đắc hải lâm thâm thiển thị

Kiến tường loạn trị vị hà sanh

oOo

THIÊN LÝ THUẬN NHIÊN THUẬN NHIÊN

2605.Phật tích tâm tâm thâm tích Phật

Thiên sanh biến tật vật đang huê

An đắc tân kê lê dân thuận

Chư châu chư quận luận kim lai

Nhơn thiện hữu oai khai mỹ ý

2610.Tạo thiên nhân trí ký phần linh

Lập địa khương ninh huynh đệ thuận

Nhơn hòa nghị luận quận công tân

Thiên địa hòa dân dân lân lý ý

Quân thần mưu trí ký đồng tâm

2615. Hậu bất loạn dâm tầm huờn quĩ

Gia tề can kỷ vĩ an phần

Gia-nghiệp quan thần Trần gia Nghị

79

Nguyễn gia lạc vị thị trào quân

oOo

Bất quí hổ sanh tam cá khâu

2620. Nhơn hành ngộ cẩu tậu miễn nan

Lưỡng bạo sanh cang nan lưỡng bạo

Bất như tích đạo bạo đa bần

Đức trọng quỉ thần cần kinh cụ

Hoàng thiên bất phụ hảo tâm nhơn

oOo

2625. Chỉ khung nhơn tình lưỡng đan tâm

Lưỡng đan tâm nhơn tâm bất thuận

Đứng anh hùng phải luận trí mưu

oOo

Lầm kẻ khôn ngay hay nói phép

Miệng khua như tép chép hơn hôi

2630. Gẫm thể chỉnh vôi bôi đóng cục

Há người theo tục hụt cõi Tiên

Sáu nước người riêng yên một đất

Tần bang khai thất cất phần hơn

Chẳng tưởng nghĩa nhơn thêm thẹn hổ

2635. Vô tê tiếng thổ khổ líu lăng

Cứ giữ lo ăn không căng Phật

Lợi đa tích vật tật không tiêu

Các chú viễn chiêu yêu vậy sóc

Gẫm nhiều đánh bóc hóc khét ngầm

oOo

2640. Đại nghĩa tuơng tranh danh thanh mỹ

Lập kỳ cang kỷ thủy thổ an

Lưu thủy trường giang quan đạo phước

Gia quan tấn tước trước huờn căn

Nhứt bổn siêu thăng tăng phuớc thọ

2645. Hậu đường lưỡng họ thọ hoàng ân

Tấn đức tiền phân dân bất dục

Tứ phương tùng phục dục hòa nam

*

80

PHẬT THIÊN TÙNG ĐẠO CHÁNH

Việc nước ngó chừng gừng để dạ

2650. Người xem không lạ dạ không quen.

Phật thấy ít khen chen chúc bạc

Vận còn xiêu lạc vạc dời nghiêng

Sự thế đua chen ghen ghét thiện

Phật trời xem truyện chuyện khó an

2655. Nhà dọc dãy ngang sang chi bạn

Gặp cơn bát loạn cạn lòng Tiên

Khôn qui chê điên Phiên ngồi ghế

Xuất tình tận thế kế Khổng Minh

Đất sát nhơn trinh binh ũng hộ

2660. Phật trời cứu độ ngộ trường sanh

oOo

Nhà bạc vẫy vùng tùng đức Thánh

Dục tình vi cánh tránh bạo tàn

Nay thiệt nhiều đàng ràng buộc dạ

Kiến tường việc lạ họa không ngăn

2665. Giữ đạo lo căn săn sóc đạo

Bỏ lòng hùng bạo đạo tinh minh

Người chưởi làm thinh ninh tâm nhẫn

Mười hai bảo dẫn nhẫn mười hai

*

THIÊN HÒA ĐỊA HÒA NHƠN HÒA

2670. TAM KỲ MỶ TRÀ THANH TRỊ

Bửu-Sơn kế thế Đế Kỳ Hương

Gia-Nghị Mỹ lương khương đế vị

Hội-đồng Gia Nghị thị thế kim

Chí sỉ lập nghiêm liêm thượng cổ

2675.Cáo tường Tiên Tổ thổ dưỡng nhơn

Thiên địa thân ơn phân dị tố

Tuyệt miêu Phật cố ố tà nhơn

Tiền hậu Tiên phân dân nan họa

Bính thìn chí bạ đọa lưu liên

2680.Kiến thức Thánh tiên niên Long hội

Vấn kỳ phước tội nội nhứt niên

oOo


____

(1) Thuyền bá (bách ): thuyền bằng gỗ bách
(2). Đảo sang: luờng đảo, sang đoạt




KIM CỔ KỲ QUAN III * CÁO THỊ 4

Ấn bản 1964,tr.71-80; cột 61-80

61

1909. Tiếng nói không xuôi thời bể

Nghe theo cho dễ để ngày sau

Chưa biết rễ dâu đâu quấy phải

Con sanh còn cãi ngãi nhơn gì

Theo việc biên thùy kỳ vị ý

Dạy răn tận lý ý bất dùng

1915. Chê nói tầm khùng tùng bất trí

Mẹ con tự ý trí hà phân

Chí nguyện lập thân thân chí nguyện

Phước minh tích thiện thiện phước minh

Phước chí tâm linh linh phước chí

1920. Cầu quân đắc lý lý đắc quân

Hưởng thọ trường xuân xuân hưởng thọ

Nguyện cầu hai họ họ nguyện cầu

Nhớ chúa thảm sầu sầu nhớ chúa

Huờn lai hai lúa lúa huờn lai

1925. Thuận gái hòa trai trai thuận gái

Đồng tâm lễ bái bái đồng tâm

Đạt vận hải lâm lâm đạt vận

Việc đời thuyết tận tận việc đời

Khó dễ để lời lời khó dễ

1930.Cho ăn rồi kể kể cho ăn

Lời nguyện búa trăng trăng lời nguyện

Phật Trời minh thiện thiện Phật Trời

Nước mắt ra lời lời nước mắt

Việc nào chưa chắc chắc việc nào

1935. Trong dạ như bào bào trong dạ

Lo đời phước họa họa lo đời

Lòng tưởng Phật Trời Trời lo tưởng

Cao minh bảo dưỡng dưỡng cao minh

Cứu độ quốc ninh ninh cứu độ

1940. Chữ thời nhi ngộ ngộ chữ thời

Trời Phật trao lời lời Trời Phật

Nhơn kỳ dưỡng vật vật dưỡng nhơn

Tưởng nghĩa người ân ân tưởng nghĩa

Hao mòn rút rỉa rỉa hao mòn

1945. Ăn hết để còn còn ăn hết

Sống chôn người chết chết hết chôn

Đại đạo càn khôn khôn đại đạo

Tam hoàng dĩ tạo tạo tam hoàng

Chẳng nghỉ nhiều đàng đàng chẳng nghỉ

1950. Thương người chẳng tỉ tỉ thương người.

62

Nước mắt miệng cười cười nước mắt

Con trâu người dắt dắt con trâu

Việc thế chẳng lâu lâu việc thế

Lập kỳ mưu kế kế mưu kỳ

1955.Thôi thôi chẳng biểu ai tùy

Gẫm trong thiên hạ chê kỳ là tôi

Nguyện cầu thiểu tuế kế ngôi

Cao niên lịch trị làm tôi trung thần

Ngâm nga biển Thánh non Thần

1960. Trâm anh nam nữ cõi trần thanh tân

Mành mảnh dân hỡi là dân

Phụng loan ứng ngữ mỹ thân long cù

Ngọc trầm hải để diêm phù

Xuân thu chiếm dắt long cù phi lai

1965.Vững vàng lòng gái lòng trai

Chớ đừng xao lãng mang tai bất kỳ

Láng linh nhiều kẻ tâm lỳ

Bề trên khai chậu chạy kỳ không hay

Ý sao nửa mặn nửa chay

1970. Nửa chừng người lại bỏ đây sao đành

Người sao chẳng nghĩ việc lành

Phải đây làm dữ không đành cũng ưng

Trước xem Gia Nghị lời xuân

Truyền hiền một dạ đồng ưng kế hiền

1975.Chẳng phải thân thích người phiền

Tích thân hữu trí hậu hiền kế lai

Ở đời tự xử ý ai
Kìa đâu nam giáng nọ trai đông sàng

Bữa nay khéo léo lỡ làng

1980. Nhóm nương ẩn chí tùng làng ẩn thân

Sĩ ẩn thân vô vô phân sự thế

Trách ai làm đại đế đảo điên

Đế đảo điên sầu riêng áo não

Áo não hờn từ lão chí nhi

1985. Lão chí nhi bất bi thủy thổ

Thủy thổ hờn Tiên Tổ chôn đâu

Tổ chôn lâu lớp lâu lớp mới

Dụng tây tà bĩ Thới chẳng theo

Thới chẳng theo cheo leo duyên thiệu

1990. Mặc thế tình liệu biện thâm cao

Biện thâm cao biết sao cho tỏ

E thấy nằm đồng cỏ thúi hôi

63

Cỏ thúi hôi thây trôi lĩnh nghĩnh

Hết mê rồi người tỉnh thấy mê

1995.Tỉnh thấy mê ủ ê gia đạo

Những mấy người hung bạo chẳng lo

Bạo chẳng lo ấm no một thuở

Nghỉ thẹn thùa mắc cỡ thẹn gia

Tích thiện gia trải qua biển Thánh

2000. Ngộ kỳ thời đồng tánh dắt đi.


Tánh dắc đi cung ly tạm trú

Để ngoài vòng cầm thú tương tranh

Thú tương tranh khôn lanh tự ý

Người ở đời có chí thời hơn

2005.Chí thời hơn Thất sơn đặng tới

Trước lập làng Hưng Thới quá đông

Thới quá đông tích ông lập trước

Nước thạnh thời hưởng phước Thầy ghi

Phước Thầy ghi hết suy tới thạnh

2010.Chí lo đời đói lạnh sá bao

Lạnh sá bao minh cao ứng hiện

Thế loạn nầy nhịn miệng làm nên

Miệng làm nên lo trên lo dưới

Cây héo xào Phật tưới phải tươi

2015.Tưới phải tươi dạ ngươi chữ (giữ) dạ

Đổi hai lòng dấy họa đừng than

Họa đừng than ngay gian chung chạ

Muốn làm người một dạ đừng sai

Dạ đừng sai chiều mai cận Phật

2020. Bỏ những loài thú vật súc sanh

Vật súc sanh hôi tanh đừng chuộng

Chốn thiên đường như ruộng bỏ hoang

Ruộng bỏ hoang lo toan việc đói

Sự nực cười biết nói không ăn

2025.Nói không ăn lo căn mới đặng

Người ở đời lánh nặng sao xuôi

Nặng sao xuôi dạ lui việc khó

Sướng sức bằng con chó nướng hơn

Chó nướng hơn vô ơn ai kể

2030.Người ở đời muốn dễ dể cho

Dễ dể cho dạ lo khô héo

Để đức khùng nói khéo nói khôn

Khéo nói khôn tử tôn Gia Nghị

Trước ngoan lời cáo thị ẩn thân

64

2035. Thị ẩn thân dĩ nhân vì đức

Trách ai làm cách bức ly căn

Bức ly căn đa văn đa võ

Kế liên huờn chí thỏ dỡn trăng

Thỏ dỡn trăng sơn băng thủy kiệt

2040. Biết người lành dạ thiệt đừng khinh

Thiệt đừng khinh linh đinh thuyền bá (1)

Sóng ba đào tính hóa mây đen

Hóa mây đen mắt quen thời tránh

E những người lưỡng tánh đảo sang (2)

2045. Tánh đảo sang đa mang mới biết

Chí anh hùng trực tiết biết xa

Tiết biết xa lầm ma quỉ khuấy

Công phu nầy chầy bấy biết không

Ba thứ thi công không cần cán

2050. Lâm nàn chớ oán cán không dao.


Lới nói không chiêm bao Dao phục nghiệp

Giỏi theo cho kịp nghiệp Châu Thiên

Phật khiến hòa Phiên riêng tâm chánh

Bất tùng tà tánh chánh làm gương

2055. Xưa có Đỗng khương dương danh thế

Nay tường mưu kế thế không hay

Gọi đứng làm trai ai không xét

Người ngay mà ghét xét căn phần

Trời phật cõi trần phần thậm khổ

2060. Tưởng kim tưởng cổ chỗ Tây-phương

Tiểu mã thắng cương vương Hương Bửu

Chỉnh ngoan trường cửu Bửu Hương vương

Bá phước thiên lương trương vạn đức

Hoàng Thiên phong chức thức tri thiên

2065. Tri Thánh tri Tiên nhiên tri thế

Lập kỳ mưu kế thế không hai

Thế không hai gái trai thiểu lực

Khiến việc mình chịu cực thế suy

Cực thế suy lâm nguy bất lự

2070. Sự bất tường dụ dự bất linh

Dự bất linh tịnh thinh văn biểu

Sự bất tường dị liễu nan phân

Liễu nan phân cựu tân lưỡng tội

Trách ai lòng vong bội Láng-linh

2075.Bội Láng-linh âm binh cũng vật

Trách ai làm Trời Phật xa nhau

65

Phật xa nhau bịnh đau không dứt

Chắt lưỡi lằn thậm ức Hớn-gia

Ức Hớn-gia mẹ cha hứa lộc

2080.Đoái giang hà nước độc trùng tân

Độc trùng tân muôn dân khao khát

Ít ai tường lời giác u mê

Giác u mê chỉn ghê lời giác

Khuyên tấm lòng cô bác phiền chi

2085.Chớ phiền chi ngu si nói quấy

Bút lông mành mực giấy vẽ viên

Giấy vẽ viên khùng điên cuồng ngữ

Có chữ rằng ứng cử khoa thi

Ứng khoa thi lấy chi làm dấu

2090.Đặng bản đề tranh đấu văn chương

Đấu văn chương quốc vương phong chức

Hưởng tước quyền phế đức vỉ oai

Nỗi đời cay đắng chông gai

Dân trời như gỗ nào ai tranh giành

2095. Chẳng thương dân khó cũng đành

Gặp cơn phước đức tu hành thảnh thơi

Ngâm đời vị ý xem chơi

Kìa là cổ tích nọ nơi kim trào

Lăng xăng chẳng biết chỗ nào

2100. Cơ thơ không kể ra vào thâm tâm.


Một mình lẩn thẩn ca ngâm

Điên khùng tính đã bảy năm đủ rồi

Dương gian sao hỡi còn ngồi

Hồn quê chi bấy sóng dồi rã thây

2105. Phật Trời cha mẹ thương đây

Cho tôi giấu mất cái thây bầy nhầy

Tử sanh cứu độ bớ Thầy

Quả chi ở lại cõi nầy đắng cay

Xác trần lộn lạo ghê thay

2110. Biết sao phưởng phất phương Tây thanh nhàn

Hạ sanh nhiều nỗi chàng ràng

Khó sao khó xóm khó làng khó quan

Dân thủy thế nhược dân cang

Não nề than thở thở than vái Trời

2115.Người ở khác thế khác thời

Dậm chưn dưới đất kêu trời trên cao

Nước lao xao kêu cao chẳng dễ

Tại nơi mình đổ bể bấy lâu

66

Bề bấy lâu việc đau còn đó

2120. Đến chừng nào thấy khó thời hay

Khó thời hay bỏ thây đừng tiếc

Đến bây giờ mới biết Phật linh

Biết Phật linh làm thinh mà ngó

Đến hội nầy dễ khó tường tri

2125.Khó tường tri khinh khi hồi trước

Phật ghi rằng việc nước ách đa

Nuớc ách đa dư ma tiếu Phật

Một cuộc đòi nhơn vật đổi xây

Vật đổi xây từ đây sấp tới

2130. Kẻ bần hàn phú quới như nhau

Quới như nhau bấy lâu Thấy dạy

Kẻ hạ trần nhiều dạy khó an

Dạy khó an lòng toan chớn chở

Cơn bát loàn quên thở miệng la

2135.Thở miệng la ông cha về độ

Đoái vị hà gia lộ khói đen

Lộ khói đen đăng ven tứ phía.


Kẻ mất hồn người vía bay xa

Vía bay xa người ta còn lại

2140. Phật đem huờn vía dại thủ thân

Dạy thủ thân hiếu ân toàn vẹn

Khôn bây giờ hổ thẹn nước non

Thẹn nước non cha con khác dạ

Trách ai làm người đọa sầu bi

2145.Đọa sầu bi cung ly thêm thảm

Bịnh thắng phần không giảm chút nao

Giảm chút nao phải sao chịu vậy

Nói tầm khào tầm bậy khó nghe

Bậy khó nghe chèo ghe qua biển

2150.Dựng tứ tường đôi liễn tăng long,


Liễn tăng long gia công tứ đại

Hết khôn rồi tồn dại bại khôn

Cửa quyền môn trí tôn khôn lạ

Đâu đâu đều tục hạ hàng đầu

2155.Nhớ bắc nam dạ luống ưu sầu

Đãi sắc lịnh cúi đầu thọ ấn

Tiền bịnh lộ dạ hành nhựt tấn

Nẻo thịnh suy son phấn vị bang

Kết thảm sầu giấc ngủ không an

2160.Lòng sở nguyện Hớn bang đồ sộ

67

.Người thất vận bần ly bế hộ

Vái Phật Trời phò hộ người ngay

Lắt nhắt thay người Tây mảy múng

Lẻ loi lòng tên súng lăng xăng

2165.Súng lăng xăng ham ăn mắc nợ

Trả không rồi ở đợ liền căn

Đợ liền căn năng ăn năng đói

Thế hằng rằng năng nói năng sai

Nói năng sai lỗ tai cho biết

2170. Nói bất tường như điếc như câm

Điếc như câm ngu tâm bất lượng

Nói lăng hoằng bất trượng bất khinh

Bất trượng khinh minh minh ý lý

Người ở đời minh trí cẩn ngôn

2175. Trí cẩn ngôn tri khôn tri dại

E lỗi lầm tồn bại nhơn nan

Bại nhơn nan hổ trang quân tử

E lỗi rằng loạn ngữ cuồng ngôn

Xuất loạn ngôn đều khôn như dại

2180.Nói đi rồi nói lại nan phân

Lời nan phân nói rân rồi chối

Tới luôn rồi bối rối bất tin

Rối bất tinh làm thinh thời ngặt

Đôi co rầy lời giặc loạn tâm

2185. Giặc loạn tâm thiển thâm không nhớ

Quấy phải rằng lòng chớ tri ra

Chớ chi ra hai ta như một

Gẫm nhiều lời dại dột gọi ngoan

Dại gọi ngoan thế gian nhiều lắm

2190. Xung tâm cường tay đấm trợt đau

Đấm trợt đau nghĩ đau còn giận

Đắt thế thời ỹ tận đức ngay

Tận dức ngay tầm đây vấn đạo

Xem gia bần thiểu gạo khi đây

2195. Trước tầm đây chấp tay xá bái

Xem gia bần gãi dái cười nhăn.


Dái cười nhăn có căn nhiều kẻ

Gẫm một đời một lẽ khinh khi

Lẻ khinh khi sầu bi thời vận

2200. Mình trách mình bạc phận vô duyên.


Phân vô duyên khùng điên lánh phận

Khéo đem lời oán hận buộc thêm

68

Hận buộc thêm nằm đêm nghĩ tức

Phật tầm người lòng đức cải qua

2205. Đức cải qua dại ta nhiều việc

Lễ nghi nầy tôi thiết bất tri

Thiệt bất tri ngu si một phận

Mình trách mình thời vận đảo điên

Vận đảo điên chưa yên chỗ ở

2210. Thấy lòng người phấn trở làm vôi

Phấn làm vôi dức tôi ức lắm

Vủng nước bùn lội lắm tèm hem

Thuở nằm buồn quê thị còn xem

Nay ra thấy mặt tèm hem không dùng

2215. Như vậy thời khùng cũng thằng khùng

Vui chi sanh việc lạ lùng lễ nghi

Vận lu ly phải chịu ngu si

Bực nào hơn nữa mà khi bực nầy

Con có cha làm tớ có thầy

2220. Vinh chi có một hội nầy khoe khoang

Một người phải cãi lũ tham gian

Nước khô cạn đáy giấy quan xuất điều

Phải hay không ham nói cho nhiều

Sông sâu ngựa lội ngập kiều quá giang

2225. Bao ẩn bèo khi hiệp khi tan

Nỡ nào Phật để tham gian nuôi hoài

Yểm người trung Phật chẳng cho tài

Thời thìn dị đáo Phật ngài chưa phân

Thôn du thân xích độ du thân

2230. Sự tình mình lượng mình phân trong mình

Ở làm sao hữu nghĩa phi tình

Học sư sư biểu học mình mình tri

Đường tội phước nào có khó chi

Làm lành làm dữ khác đi đường nào

2235. Cửa thông minh sao chẳng đi vào

U thâm ám lý như Tào hưng binh

Dụng kỳ đạt bất dụng kỳ vinh

Làm sao để tiếng quảng thinh cõi trần

Dụng kỳ quân tận lực kỳ thần

2240. Đại giang sức yếu chèo lần quá giang

Ý người sao mà chẳng lo toan

Tay ba nạn tám bay ngang qua đàng

Họa là đâu ghé xóm ghé làng

Tham gian phải chịu những đàng đắng cay

69

2245. Nẻo éo le tức tối ngồi đây

Biết mà không biết gốc cây hơn mình.


Người thế gian khó dạy cái tình

Ý ai theo nấy chê mình rằng ngang

Cõi dương trần trí ý khôn ngoan

2250. Phật sầu khô héo lá gan như dần.


Khôn ngoan chi khi Thánh chê Thần

Xem người quyền tước phú bần dọc ngang

Quá đại giang mạnh yếu mới an

Đường non núi vinh sang quan chức

2255. Sông và vịnh lở bồi sợ dứt

Kỳ-Hương-Sơn hương chức hòa tầm.

Thậm trách đời sầu chí ca ngâm

Ngoài chư quốc sơn lâm ít có

Trước mắt ngọc rừng xanh liếc ngó

2260. Đài các vương ai có biết đâu

Than là than biển thẩm sông sâu

Cám là ám cù đâu dậy lở

Sự Kim Cổ bất triêm hai thuở

Việc nay là thiệt lỡ người ôi

2265. Căm hờn thay thế ở bạc vôi.

Trời Phật khiến loạn ngôi chí loạn

Tam khoản lịch hồi dôi thế cạn

Ngũ niên liên hữu trạng trị bình

Khán kiến thiên dị sự dị hình

2270. Xem ngang đạo hỉ tính khoái khoái

Trung quân thị phản hồi ái ái

Độ Hớn-gia quốc thái dân khương

Mới hẳn rằng quân chánh thần lương

Bỏ thói trước nhà Thương loạn sử

2275.Trào phiên quốc nay rằng loạn chữ

Tàu phi ngôn kinh sử bất bình

Khiên nhơn dân tùng ý loạn tình

Tội đa tội Thiên đình lưỡng số

Tàu bất đắc huờn tận khổ hậu lai

2280. Trách hồ đồ lộng ngữ gái trai

Trào Gia Nghị không ai trí thức

Nhen đuốc hòng xem tường nhơn đức

Để lu ly cách bức Thánh Hiền

Ở phải nhơn Phật nỡ trách phiền

70

2285. Giấc mê muội quên hiển nhớ dữ

Thầykhán hậu chúng sanh nam sử

Tưởng sông mê nhớ dữ quên hiền

Giữ đạo Trời chỉ ý ngôn tiền

Bất tam sự Phật phiến dối thế

2290. Kinh chay hương nhơn trần gọi quế

Phật Trời chê nhơn thế bất thông

Xem chúng sanh hữu lực đa công

Xét trí ý người không vọng tưởng

Cúng đa thiểu Phất trời bất hưởng

2295.Phật dụng lòng không tưởng cúng ai

Cúng cho nhiều miệng sách đôi ngoai

Ham ăn nói có ai cầu khẩn

Tiền tràng phang thơ thẩn chờ ngày

Hậu bửu cái lời Thầy ký nghị

2300. Thập nhị bái lời truyền bổn thị.


Nhơn quả tu bi lụy nguyện cầu

Chí tu phu thảm thảm sầu sầu

Lời ghi dạy dập đầu cầu Phật

Công danh lợi xa Trời vắng Phật

2305. Đường Tây phương tích vất khó đi

Mê dương trần ít kẻ hồi qui

Phật đặt để cung ly ý lý

Cõi Tây điện đông thiên nhựt ký

Chúc Nam trào minh lý nhơn dân

2310. Gia Nghị đồng đăng bản Tiên Thần

Thiên tử lạc nhơn dân cọng lạc

Vậy có thơ rằng hằng dạ ngọc

Đoái xem ngang dọc thủy độc trùng

Vô hữu anh hùng phùng yểu tử

2315.Hương nhơn bất ngữ tử bất phân

Độc mộc trào thân thân bất xử

Nhơn dân bất ngữ tử cuồng thân

Thượng hạ bất phân thân vô dụng

Sử kinh khẩu tụng dụng sự chi

2320. Bất niệm từ bi phi nhơn thế

Thiểu nhơn hữu kế thế hằng chê

Phiền phức vinh quê chê dụng bụng

Việc đời bất tụng dụng việc ăn

Tre lão còn năm ăn nuốt mất

2325.Ngọt ngon để cất mất lại còn

71

Người thác hao mòn còn lời trước

Nạn dân ách nước phước Trời cho

Bảy liệu ba lo cho thiền Phật

Nhơn gian dục vật Phật Trời thương

2330. Tâm dục tây phương đương phước lộc

Nhơn lâm thủy độc lộc ly hình

Sa xuông diêm đình hình khổ não

Phật Trời dạy bảo lão ấu chê

Biển khô sông mê dê bé hé

2335. Chòm ong để ké mé rừng già

Chẳng tưởng ông bà nhà bất luật

Hồ-dương bất trực luật nào khen

Chẳng muốn làm quen khen Tào Tháo

Nghe thắng Bích Báo láo khó thương

2340. Tiểu mã thắng cương lương đắc lộc

Tân kỳ thủy học lọc hà như

Diêm chúa phước dư tư tại thế

Ngọc hoàng đại đế thế vô nguyền

Quỉ cốc chiếu tiền phiền quỉ cốc

2345. Châu-vương vị bốc khóc Châu-vương

Tam giái đồng thương dương vắn hoại

Xử nan tồi bại tại phần tham

Trí cử hoàng tam cam thủy vỉ

Vi thớ kế quỉ tỷ mưu ma

2350. Đại thánh ngài ra ba ngày lễ.


Khó đời làm dễ để tiếng thơm

Cúng kiến quảy đơm thơm tho nực

Hòa tâm mỹ trực nực cười thầm

E biết mà lầm cầm như bỏ

2355. Trong mình đèn đỏ tỏ xa long

Gặp thuở đông phong long tiền kiến

Xà bì xử biến tiếng âm thinh

Tuy thế minh minh linh tri liểu

Bề tô trúng kiểu biểu Tiên sanh

2360.Vị pháp thượng thanh tranh tượng thượng

Thế nhân bất lượng trượng nhi khinh

Vô kiến tiền linh khinh hậu phép

Vị thơ đối đáp phép tài năng

Thức trí nhứt căn tăng vương thiện

2365. Sách ngoài ký truyện biện khảo tra

Trung thượng Diêm la ba cõi xét

Trung thần thương ghét xét tỏ tường

72

Tội phước hai đường thường mỏng mẻo

Dạ người lắc lẻo đẻo mòn da

2370. Cây héo dạ ta la người đẽo

Héo khô đứng mẻo nẻo nào lành

Da nát hoành hành lành mát dạ

Con vua giấy họa dạ nào vua

Thần tử nhịn thua vua sát tử

2375. Đấu tranh lộng ngữ tử hành bàn

Ngao ngán nhiều đàng hàng tử xử

Tây dương dạ dữ xử hại dân

Thương xót tiền phân dân lâm nạn

Việc nầy tỏ rạng bạn không xem

2380. Bất ý anh em xem rằng khó

Thầy xưa nói đó có như không

Chẳng sót mảy lông trong Trời đất

Việc lành nữ cất mất không khai

Phật ở Thiên thai ai nói thốt

2385. Nhơn trung hài cốt thốt nhọc nhằn

Nhược ngộ Thánh rằng hằng an quốc

Như vô sự thất bất tồn vương

Tổng quát lương khương ẩn nặc

Quốc vô đạo tặc nặc gia cường

2390.Châu, Tống, Hớn, Đường cường thống chử

Thái bình thiên tử xử bình dân

oOo

Chắt lưỡi miệng lằn rằng mình giỏi

Thằng con thượng cõi hỏi thăm Trời

Tráo trác cuộc đời lời tròn méo

2395.Đạo hằng giữ khéo béo lòng son

oOo

Chấp đạo tạo hiền tiền nhựt tý

Giác mê hữu lý ý nhựt tân

Tí ngọ hiệp phân tân vấn cựu

Tí Thìn tề tựu nhứt niên

2400. Tí nhựt bất yên niên hư phá

Xuất thời vận tá hóa Long Châu

oOo

Tí ngọ bất vi tri lục giáp

Âm dương đối đáp pháp bá biên

Vận chuyển nhị niên thiên giáo dục

73

2405. Hội ơn trần tục phục thông thơ

Tri đắc thiên cơ sơ kiến vỉ

Tiền hiền trí thủy tỉ hậu hiền

oOo

Khối sắt mài hoài thiền kim án

Chí anh hùng ngày tháng tiêu diêu

2410.Lòng dặn lòng ai dỗ đừng xiêu

Lấp biển cạn vi Nghiêu quân tử

Lập tiền tích ai làm ra chữ

Chí kim hà đa sử loạn kinh

Đạo tinh minh trung hiếu tinh minh

2415. Đa kinh sử bất minh bất dụng

oOo

Loạn an an loạn nhơn bất thức

Vô tri thâm tức ức hoàn thiên

Bất dụng Thánh tiên riêng tâm phổi

Bạc tình châu ổi lỗi lời phân

2420.Thuyết sự nghĩa nhân thương thân thế

Dạ nào vong phế kế tận ưu

Xử tử tiền mưu hưu hưu tưởng

Dục tình tâm hậu dưỡng dưỡng ân

Bồi hồi ngũ tạng phân phân đoạn

2425. Mục kiến quan tường loạn loạn nhân

Nan biện vi tàn ân ân chí

Nan tường mình lý trí trí mưu

Bất nghiệm đạo huờn hưu lưu xứ

Đạt kỳ thiên tứ trứ trứ quan

2430. Hậu nhựt tam đoan sơn sơn thủy

Tương phùng lập kỷ hỉ hỉ đa

oOo

Mới ngộ kỳ thời đời lại loạn

Nam kỳ hữu trạng đoạn phân minh

Thấy Phật hiển linh thinh bất xuất

2435. Thấy đời thậm tức ức lòng ngu

Mỏi da thôn phu tu chí trực

Tâm ưu thiểu lực thuyết hà tu

Lao lý bảy thu ngu tồn tích

Đệ huynh thân thích ít nhìn xem

2440. Ôm đạo lắm lem xem mắc cỡ

Mã long ngập thuở gỡ rối mành

74

Ăn hết để còn hòn giữa biển

Thượng kim tam kiển viễn cận ngôi

Nước mắt thương ôi tôi mệt dạ

2445. Quả căn mắc đọa lạ không tường

Những thuở ở vườn đường rậm rịt

Nay tường quan lịch mịt vận thời

Biết đặng việc đời lời khó nói

Nước nghèo chịu đói bói qui kỳ

2450. Xem việc biên thùy kỳ ý vị.


2451.Ai bi thống lụy trị thiểu nhơn

oOo

Ta Phật nói ma ta cũng biết

Thương người dạ nhiếc biết làm sao

Cá cạn ở ao lao không tưởng

2455. Không mồi cấp dưỡng hưởng hơi sương

Khó ngọc lòng thương nương một dạ

Thấy cơn lâm đọa bạ sao đành

Gian thế Phật hành lành mới cực

Nhị nhơn tâm trực lực lưởng nhơn

2460. Tri đắc thâm ân thân tử tiếc

Quân thần mới biết tiếc lòng ngay

oOo

Ăn ít no dai ai có nói

Ăn nhiều mau đói thói u mê

Người ở rất quê chê tri liễu

2465. Việc đời không hiểu biểu lại ta

Vinh nhục thiểu đa ra sau trước

Phải lo tội phước trước hay sau

Trị loạn chậm mau đâu chưa tõ

Nói ra người bỏ ngỏ không màng

2470. Trong dạ chàng ràng đàng dư lý

Vi nhơn thiểu trí ý hà thông

Chí Phật thi công mong thi đức

Cứu nhơn sở ức thức lòng người

Một bữa vui cười mười hai mất

2475.Vi nhơn hữu thất rất tuyệt gia

oOo

.Xuất rồi làm Phật mật sự thần

75

Mắc quả nợ trần bần thất tuế

Xuất đa giáo tuế kế không hay

Cổ vãng kim lai khai như thử

2480.Quấc gia tri cử lữ phùng xuân

Ái quấc ưu quân chân quân tử

Huỳnh mai điểu ngữ chữ minh linh

Dị thú đam tinh nghinh kiết phước

Ân lo việc trước phước huờn lai

oOo

2485. Phong kiểng nhơn trần quân thần vị

Khổng minh Lưu-Bị trị hà an

Phật pháp dị đoan trang hào kiệt

Sát nhơn vô thiệt việc huờn nan

Phước phước trùng quan bang gia Thánh

2490. Thiện từ tâm tánh Thánh gia minh

Bất sát nhơn ninh linh linh hiển

Sơn hà phong kiển viễn cận an

oOo

Gia Nghị đồng tâm thâm họa phước

Ân cần việc nước trước huờn sau

2495. Kỷ dậu bao lâu đâu kỷ dậu

Hội đồng ưu hậu đậu Bửu Sơn

Gia Nghị vi ân hơn bá phước

Lời Thầy ra trước nước còn xao

Nhiều nỗi khổ lao xao Gia Nghị

2500. Quan tường mục thị trị vấn năng.


Gia Nghị lo căn ăn nào có

Chịu bề việc khó ngó rằng quê

Đường đạo người chê mê biển khổ

Cửu huyền thất tổ thổ huờn căn

2505.Thập nhị nguyện tăng căn lục giáp

Mười hai lạy đáp giáp can chi

Tí Hợi bất ly tri thân thú

Thượng thiên tinh tú phú nhựt minh

oOo

Nhà rách Phật vàng làng không thấy

2510. Chỗ nào như nấy ấy lòng son

Lời để núi non con nước đất

Lập thiền gia thất rất khó khăn

Miệng dại kén ăn năng chê vật

76

Trời cho đa tật Phật không xem

2515. Chuyện vậy anh em xem chẳng biết

Phiền tâm trực tiết thuyết đa đoan

oOo

Nam sĩ trải miền tiền hậu thế

Dị đoan lập kế phế trào ma

Miệng niệm Thích-Ca ma ha tưởng

2520. Càn khôn bảo dưỡng chưởng càn khôn

Gia Nghị kế tôn môn đại đạo

Niệm trừ hung bạo đạo tinh minh

Nhứt sĩ anh linh ninh quốc sự

Nhơn gian vô lự dự phòng thân

oOo

2525. Linh tại ngã bất linh tại ngã

Cõi trần vay trả quả báo thương

Tam tuế bất lương dương xà mã

Hai năm giáp tí cả một năm

Dần mẹo loạn thâm tâm thìn tỵ

2530. Đa đoan lưu lụy bị oán thù

Không có lao tù cù dậy lửa

Vô quan chỉnh sửa lửa cháy lan

oOo

Hết sức vẩy vùng bùng đặt sệt

Đôi ngươi mờ mệt chệt lấy mi

2535. Nhiều kẻ ngu si mi lấy chú

Thế thường dị thú chú lấy mi

Cháu mới biết đi khi cháu dạy

Thiệt đồ vô loại tại thúc tôn

Tiền bạc làm khôn môn lộn kiếp

2540. Ỷ sang húng hiếp kiếp thú cầm

oOo

Đại quốc hiếp người cười Tây trước

Bắc chinh chơn bước lướt ngọn lau

Quần nút gài bâu đâu đàng trước

Gẫm mình vô phước nước chảy xoi

2545. Tây chẳng xem coi soi mắt bịt

Nữ nhơn đồng tịch nghịch chi mi

Người thấy nước suy qui dâm dục

Xét trong thế tục đục lục bang

77

oOo

Thị phi quân tử năng sữ anh hùng

2550. Mục kiến sự cùng tất tùng thục nhược.


Bịnh nan vô dược tâm trực tu trì

Thánh đạo tương tùy họa bì vô chí

Trung tuần nhâm tí hữu lý kỳ minh

Phật giáp thần linh quảng thinh đại đạo

2555. Cơ đổ dĩ tạo khử bạo tiêu ma

Tứ hải nhứt gia thiên hoa tối lạc

Vận tề minh đạt các hạt Như Lai

Quốc thới hưng oai tiêu tai viễn họa

oOo

Kiến sự thế gian nan ngữ giáo

2560. Kim kỳ quả báo đáo oán ân

Phật giáo tu thân phân tâm chánh

Thân phàm tâm Thánh tánh thông minh

Hình Thánh tâm linh minh đạo lý

Hà nhơn hiệp ý trí cao cường

oOo

2565. Thân tí thìn tình hình dị thế

Xuất tiên ẩn đế kế Thiên đình

Nhất sơn loạn bình hình lưỡng diện

Tử sanh ưng hiện điện Tây phương

Nhứt quấc khai trương dương cang đạo

2570. Phát minh vị bạo đạo tinh minh

oOo

Tráo chác đổi dời đời mới vậy

Ít ngay nhiểu vạy bậy làm vầy

Tớ cách ly Thầy ngày tiến biến

Hạ nguơn hư khiến tiếng dạ mê

2575. Một cuộc chỉn ghê dê gặp rắn

Khỉ nhăn răng trắng cắn miệng rồng

Sống gió chập chồng đồng loạn thú

Gia nhơn trú phú an kế

oOo

Đất Thuấn Trời Nghiêu bao nhiêu trẻ

2580.Thiệt con sanh đẻ lẽ cãi lời

Xưa thiệt nhiều đời lời dối trá

78

Nay tường vận hóa khá một đời

oOo

Một nắm cốt tàn ngàn năm biệt

Người trung lời thiệt việc để lâu

2585. Sông biển cạn sâu đâu ngó thấy

Lòng người xa mấy thấy hay không

Thế nhược ra công không đặng mạnh

Việc còn đói lạnh mạnh Trời cho

Thấy đói lòng lo no không đặng

2590. Ở đời lạt mặn nặn nhiều bề

Quấc sự bất tề bề sao phải

Bì theo tứ hải cải lời răn

Sỉ khó bằng tăng ăn có độ

Bì theo phú hộ độ không siêu

oOo

2595.Nực cười chước mọn dọn không trơn

Bất quí thất sơn nhơn bất lực

Ưu phiền tâm trực cực không phiền

Tri hậu tri tiền hiền thần mỹ

Hung đồ bất dĩ tỉ trào cơ

2600. Tri đắc thiên cơ thơ dạt ý

Minh kỳ đạo lý trí huờn tâm

Tri đắc hải lâm thâm thiển thị

Kiến tường loạn trị vị hà sanh

oOo

THIÊN LÝ THUẬN NHIÊN THUẬN NHIÊN

2605.Phật tích tâm tâm thâm tích Phật

Thiên sanh biến tật vật đang huê

An đắc tân kê lê dân thuận

Chư châu chư quận luận kim lai

Nhơn thiện hữu oai khai mỹ ý

2610.Tạo thiên nhân trí ký phần linh

Lập địa khương ninh huynh đệ thuận

Nhơn hòa nghị luận quận công tân

Thiên địa hòa dân dân lân lý ý

Quân thần mưu trí ký đồng tâm

2615. Hậu bất loạn dâm tầm huờn quĩ

Gia tề can kỷ vĩ an phần

Gia-nghiệp quan thần Trần gia Nghị

79

Nguyễn gia lạc vị thị trào quân

oOo

Bất quí hổ sanh tam cá khâu

2620. Nhơn hành ngộ cẩu tậu miễn nan

Lưỡng bạo sanh cang nan lưỡng bạo

Bất như tích đạo bạo đa bần

Đức trọng quỉ thần cần kinh cụ

Hoàng thiên bất phụ hảo tâm nhơn

oOo

2625. Chỉ khung nhơn tình lưỡng đan tâm

Lưỡng đan tâm nhơn tâm bất thuận

Đứng anh hùng phải luận trí mưu

oOo

Lầm kẻ khôn ngay hay nói phép

Miệng khua như tép chép hơn hôi

2630. Gẫm thể chỉnh vôi bôi đóng cục

Há người theo tục hụt cõi Tiên

Sáu nước người riêng yên một đất

Tần bang khai thất cất phần hơn

Chẳng tưởng nghĩa nhơn thêm thẹn hổ

2635. Vô tê tiếng thổ khổ líu lăng

Cứ giữ lo ăn không căng Phật

Lợi đa tích vật tật không tiêu

Các chú viễn chiêu yêu vậy sóc

Gẫm nhiều đánh bóc hóc khét ngầm

oOo

2640. Đại nghĩa tuơng tranh danh thanh mỹ

Lập kỳ cang kỷ thủy thổ an

Lưu thủy trường giang quan đạo phước

Gia quan tấn tước trước huờn căn

Nhứt bổn siêu thăng tăng phuớc thọ

2645. Hậu đường lưỡng họ thọ hoàng ân

Tấn đức tiền phân dân bất dục

Tứ phương tùng phục dục hòa nam

*

80

PHẬT THIÊN TÙNG ĐẠO CHÁNH

Việc nước ngó chừng gừng để dạ

2650. Người xem không lạ dạ không quen.

Phật thấy ít khen chen chúc bạc

Vận còn xiêu lạc vạc dời nghiêng

Sự thế đua chen ghen ghét thiện

Phật trời xem truyện chuyện khó an

2655. Nhà dọc dãy ngang sang chi bạn

Gặp cơn bát loạn cạn lòng Tiên

Khôn qui chê điên Phiên ngồi ghế

Xuất tình tận thế kế Khổng Minh

Đất sát nhơn trinh binh ũng hộ

2660. Phật trời cứu độ ngộ trường sanh

oOo

Nhà bạc vẫy vùng tùng đức Thánh

Dục tình vi cánh tránh bạo tàn

Nay thiệt nhiều đàng ràng buộc dạ

Kiến tường việc lạ họa không ngăn

2665. Giữ đạo lo căn săn sóc đạo

Bỏ lòng hùng bạo đạo tinh minh

Người chưởi làm thinh ninh tâm nhẫn

Mười hai bảo dẫn nhẫn mười hai

*

THIÊN HÒA ĐỊA HÒA NHƠN HÒA

2670. TAM KỲ MỶ TRÀ THANH TRỊ

Bửu-Sơn kế thế Đế Kỳ Hương

Gia-Nghị Mỹ lương khương đế vị

Hội-đồng Gia Nghị thị thế kim

Chí sỉ lập nghiêm liêm thượng cổ

2675.Cáo tường Tiên Tổ thổ dưỡng nhơn

Thiên địa thân ơn phân dị tố

Tuyệt miêu Phật cố ố tà nhơn

Tiền hậu Tiên phân dân nan họa

Bính thìn chí bạ đọa lưu liên

2680.Kiến thức Thánh tiên niên Long hội

Vấn kỳ phước tội nội nhứt niên

oOo


____

(1) Thuyền bá (bách ): thuyền bằng gỗ bách
(2). Đảo sang: luờng đảo, sang đoạt




No comments: