Saturday, July 16, 2011

IX. KIỂNG TIÊN 2




KIM CỔ KỲ QUAN

quyển IX

KIỂNG TIÊN

ĐOẠN II

tr.274-278; cột 12-20


ĐOẠN II
tr274- cột 12

464. Trải xem đời kiểng vật thon von

Nhỉn cõi thọ nước non thong thả

Dồi dạ ngọc phủi rồi tai quả (1)

Trau lòng son thong thả non bồng

Chốn Tiên-nga toại chí an lòng

Nơi am tự chập chồng bạch ngọc

470.Nhớ những thuở tràng văn ăn học

Sầu những con mưu độc hại ngô

Giữ một lòng tưởng đạo nam mô

Mặc thế sự Gia-tô trối kệ

Ví chẳng khác chi đời U Lệ (2).

475.Người gọi rằng mưu vệ tử tôn (3)

Khen cho người dại học làm khôn

Mà chưng mặt tử tôn Trời Phật

Ví chẳng khác chi loài súc vật

Đừng đem lời nói Phật rằng ma

480.Miệng tụng kinh lớn tiếng ngâm nga

Phật Trời bỏ tưởng ma quì lạy

Loài săng cỏ (4) biết chi ngay vạy

Người ăn cơm không biết vạy ngay

274- 13

Đất Nam-kỳ không phải đất Tây

485. Người niệm Phật dạ bây mong báo

Cai các việc làm đơn tỏ cáo

Nước Nam-kỳ lo báo ơn Tây

Lòng dặn lòng tưởng chữ thảo ngay

Đây tôi cũng đầu Tây báo bổ

490.Nghĩ coi lại tiên tông cố tổ

Chôn cất nào mà khổ Nam-bang

Câm hờn loài súc nghiệt mưu gian

Nó mong hại Nam-bang nhiều khoản

Mắt đoái thấy thung reo rảng rảng

495.Cảnh non bồng xao lãng tại mình

Nước nào thời cũng nước thiên đình

Chớ chẳng phải nước minh rằng mạnh

Trời Phật khiến chịu bề đói lạnh

Ai giữ lòng hiếu hạnh thời nên

500. Đồng Cấn-lố sau cũng bề trên

Sông ngang dọc hai bên phố xá

Vàm Hồng-ngự thi thiềng núi đá

Đất Cà-mau phố xá cũng nhiều

Thương muôn dân xao xác mỗi chiều

505.Cám trung hậu cũng nhiều lời để

việc Linh-láng việc coi thời dễ

Suy nghĩ lòng xiết kể đắng cay

Nghiệm nghĩ ra mới biết dở hay

Không tưởng đạo đắng cay cho đó

510.Khó mới khôn khôn thời chịu khó

Để nào hay mắt ngó tai ngơ

Cám thương vì vợ yếu con thơ

Thân bịnh hoạn ngẩn ngơ danh lợi

Nhớ cõi thọ sớm trông tối đợi

515. Cõi dương gian danh lợi mặc ai

Nghĩ trong lòng nói động hai tai

Kiểng trần thế ai ai phải vậy

Già thời nương kím cang (5) làm gậy

Trẻ lại chê già bậy dạy đời

520.Cũ mà xưa tiếng nói nhiều lời

Cám thương nỗi trẻ đời khôn quỉ

Lòng thảm thiết tấm lòng năn nỉ

Mình nghĩ mình ai nghĩ cho ai

Nghĩ mà coi mỏi mệt hai vai

525. Nhơn cư hiểm đường mai (6) lo liệu

275- 14

Nhìn dấu thỏ dậm hoè nặng trĩu

Nẻo sỏi sành phải chịu chưn ( chân) treo

Miệng ngâm câu Lý Bạch lên eo

Đá chập chồng nương theo điểu tích (7)

530. Cơm thế gian ăn nhiều vô ích

Phải lo bề dấu tích nương mây

Ngậm ngùi ôi thây hỡi cái thây

Cầu đông độ phương tây Tây độ (8)

Cám nỗi thế gia viên phú hộ

535.Thương nỗi người Phật độ chúng sanh

Loài thú cầm nhiều vật tương tranh

Vọng cầu Phật cứu sanh hồn xác

Thương nhiều nỗi đêm nằm bát ngát

Lo nhiều nơi xao xác chẳng yên

540.Hoạ là trời còn gởi cho Phiên ( 9)

Phật lại độ phải yên mới đặng

Chớ xao lãng tấm tình lội lặn

Nhẹ thời nhờ gánh nặng phải cam

việc ha-ngươn mỗi việc mỗi tham

545.Phật chắt lưỡi khó đam lại đủ

Kẻ lo ăn người thời lo ngủ

Kẻ làm chủ người phủ làm quan

Lại dụng mưu làm quấy làm gian

Đoạt của thế lo toan bất chánh

550.Đường vi thiện sao đành bước tránh.


Một chữ tham bá tánh đều đều

Chốn sông mê mặt nước bập bều

Chữ tham tích đều đều các nước

Thấy đồng bạc kẻ chào người rước

555. Người tay không bước tránh đi xa

Vậy mới rằng ngụ trí ngậm nga

Sao cho kẻ phương xa coi thử

Cầu trời Phật sống nhiều tích trữ

Dễ muốn chi đa tử thiểu sanh (10)

560.Để tiếng đời chư quốc rạng danh

Cũng như thể tượng tranh nay vậy

Thúng úp voi sao trùm mà đậy

Nguyện Phật Trời ngay vạy chứng minh

Ai ngay gian trung nịnh tà tinh

565.Nguyện chứng có âm binh soi xét

Người ngay thảo ai đem lòng ghét

Chư vị ngài soi xét chiếu tri

276- 15

Người khổ nghèo gặp lúc loạn ly

Người quấy phải chiếu tri tội nghiệp

570. Nhiều việc khổ trở tay sao kịp

Chê sắt đá tội nghiệp trời ôi

Ví cũng như con dại mồ côi

Đời phụ phấn dụng vôi thậm khổ

Ai thời cũng có Tiên có tổ

575. Không ai mà lỗ nẻ chun lên

Câm hờn thay Vệ-luật ?vội quên

Thậm trách bấy pháo tên Tào-Tháo (11)

Thiện ác đáo đầu chung hữu báo

Tới đó mới hay nợ áo cơm

580.Nợ áo cơm trả nợ cho trần

Người chẳng biết quân thần nỗi đó

Việc lành dữ thấy rồi dễ khó

Phật ở xa mắt ngó minh tường

Làm ít bài rước khách đưa đường

585.Chơn thơ đạo khó tường mật kế

Dùng dằng kể mấy thu xem thế

Nợ áo cơm vong phế nhiều người

Trong bụng thời khóc ngoài miệng tức cười

Tức cười nỗi cho người niệm Phật

590.Niệm Phật sao sát nhơn hại vật

Phất hơi tanh ngầy ngật lòng buồn

Ngày sau thời cũng có ghe xuồng

Nước lóng đục sầu buồn trong dạ

Thời ly loạn người chung lời chạ

595.Đêm năm canh toạ ngoạ bất an

Gậm hườn hương chức nữ Nam-lang

Lời nói trước phải mang tiếng ỷ

Khuyên bá gia suy tình nghiệm nghĩ

Y cẩm dạ hành ỷ nỗi chi

600.Tiếng âm thầm vận đục thế suy.


Dò thánh đạo tùng chi ngô nguyện

Trước xem đèn sao thời xem truyện

Tri nhơn tri diện bất tri tâm

605.Phải lập lòng trí thiển mưu thâm

Lời trước mắt minh tâm chiếu hậu

Việc còn quên tri tường có lậu

Đặng cho người lo hậu làm ân

Khá tưởng câu thân nản kỳ thân

610.Phải tưởng chữ mẫu nhân mẫu kỷ

276- 16

Nhơ thời có ô long vị thuỷ

Rửa sạch minh lập Kỷ-Trần-Cang

Khổ với nghèo mắc chữ gian nan

Giàu với sang hiển vang trên thế

615.Quốc dụng dân lập kế tùng quyền

Dân vỉ thực lập kế tùng quyền

Chốn dương gian âm phủ mấy phiền

Đồng nhứt lý suy tiền nghiệm hậu

Khó xét nỗi nhị niên kỷ dậu

620.Khó tri ra có hậu có tiền

Giây đứt rồi nối lại sao liền

Cầu trời Phật lời nguyền in trí

Tiền tấn chi hậu tùng như ý

Lòng vọng cầu minh lý tri tân

625.Dục kỳ mưu thọ khổ kỳ thân

Dục kỳ trí tri tân tri cựu

Tiền thất quốc hà vi quốc hựu

Chỉ vi thù yểm cựu nghinh tân

Thậm oán tai nhơn nghĩa vô phân

630.Vi nhân đạo tri tân vấn cựu

Lộ vô hành thiểu nhơn khứ tựu

Hiểm nguy nan vấn cựu tri tân

Da điểm mồi tử giả hườn dân

Mồ vô chủ ẩn thân nan biện

635.Lòng vọng cáo tổ đường ứng hiện

Hiếu tâm tang bất biện tướng tang

Từ Cao-hoàng dĩ hạ vi ban

Tri vỉ đại chế tang bất ý

Văn-công chế phi tình phi lý

640.Thọ-Mai nôm bất ý bất minh

Chẳng phải chê thất sử ngũ kinh

Bất tri lý âm binh bất chứng

Sách nào cũng ngôn từ giáo huấn

Thâm diệu tâm Thánh chứng Phật tường

645.Tại nơi lòng rước khách đưa đường

Tiền bất chánh hậu tường bất luật

Sách thời đại vi nhơn trung trực

Hiếu chí thiên trung trực chí tâm

Sao chẳng lo kế hiểm mưu thâm

650.Nhơn thượng trí minh tâm chê dở.


Ngùi ngùi nghĩ phận mình mắc cỡ

Thiểu văn tài mình dở khoe hay

277- 17

Như mực tàu vẻ thẳng vạy bay

Đứt từ khúc dễ nay sao khổ

655.Ai cũng nhờ quốc vương thuỷ thổ

Nghĩ làm sao kim cổ ở đâu

Người ở đời tri mới nghiệm lâu

Biết chút đỉnh biết đâu cho đủ

Con có cha nhà thời có chủ

660.Không phải mình một lũ quân gian

Mà đem lòng đem dạ dọc ngang

Mà mong phá chùa tan miễu nát

Mà mong hại muôn dân xao xác

Mà đem lòng tờ trát bẩm tâu

665.Nghỉ cho người no ấm nhờ đâu

Xét cạn lẽ con trâu hơn đó

Người sung sướng khỏi lo việc khó

Ăn thời có việc ó thời không

Ăn cành hông nói phách nhiều công

670.Thấy người lành lòng mong thù oán

Miệng nói ơn ơn ngày ơn tháng

Thấy nỗi người ngao ngán cho người

Giàu tiếc của Trời Phật tiếc người

Thấy nỗi thế quên cười nhớ khóc

675.Nhớ dấu tích tiên sanh Quỉ cốc

Phải tạm dùng vị bốc tiên tri

Người làm lành nhiều chỗ ngu si

Nhiều ngu dại nhiều tri sự thế

Thơm hoa cà sớm nhà bán ế

680.Gánh ra đường chờ xế người mua

Việc bán buôn lời nói phải bua

Lời hằng nói bán thua mua đặng

Nói vổ diêu ế chiều gánh nặng

Bán rẻ rề lạt mặn nhẹ vai

685.Kẻ bán chiều người lại bán mai

Tôi gánh lại bán hai mối chỉ

Tàu nhiều người gẫm không làm đĩ

Nam thiểu nhơn làm đĩ thậm đa

Hỏi quan trên cùng lịnh đức cha

690.Ai cai trị sanh ra việc đó

Người nói phải tà hung mắt ngó

Người nói tà quỉ ó người tang

Trách ai rằng lê thứ dọc ngang

Đồng các nước dạ toan hãm hiếp

277- 18

695.Cho nên mới sanh đồi lộn kiếp

Trị nước Nam hãm hiếp người Nam

Trời ngài cho cử chút quan tham

Phật ngài xử việc giam cứu quốc

Tiêu Tàu kinh thơ phế thất

700.Phật xử người tuyệt quốc tùng bang

Qua nước Nam lấn lướt dọc ngang

Việc Nam-việt cư an trả quả

Hai nước ăn trầu thân giày dã

Miệng tanh hôi cho thoả lòng Nam

705.Cho biết Trời trả quả lòng tham

Tiền dục lợi hậu cam sự khổ

Tiền bất hạnh Nhan-hồi nước Lỗ

Hận Thần đồng nước trổ hai sao

Tiền mê ăn mê ngủ chiêm bao

710.Hận tri thức xem sao điểm nguyệt

Noi tiền tích nói thời nói thiệt

Người làm ăn lo việc làm ăn

Xem trong Trời sao mọc lăng xăng

Mọc thưa thớt có căn không loạn

715.Nhơn nhứt thân hữu tình chiếu mạng

Mọc đâu nằm đó chẳng loạn đi

Ngày vặc vặc đêm tỏ chẳng ly

Phần nhựt nguyệt phải đi chí lý

Bấy lâu thể như cờ nước bí

720.Nay Phật Trời khai lý quang minh

Hậu khán tường hết sách hết kinh

Tồn nhứt bổn minh tâm chí lý

Khả lập trí minh tâm nhứt lý

Để hậu lai thiết lý minh tình

725.Khổ nỗi tâm cũng khổ nỗi hình

Đường vinh nhục việc mình mình biết

Nói mừng giận ghét thương chi thiết

Ai nhiếc mình mình nhiếc người ta

Tích hờn lòng Phật dạy thốt ra

730.Ai dạy mình mình dạy người ta

Buồn nhiều nỗi cuồng tâm nói bậy

Ai dạy mình mình dạy người ta

Chẳng phải người cũng chẳng thốt ra

Đời còn những tà ma nhiều lắm

735.Xui ai ăn mà mình chịu đấm

Ham đấm nhiều mỏi nắm hai tay

19

Quần còn lưng gã đó thiệt may

Sợ để lỗ ( 12 ) lấy tay mà bụm

Càng thấy khổ càng ngày túm rụm

740.Tây về Tây người khổ bụm khu (13)

Chớ lấy lâu Phật dạy mà tu

Nay quên Phật dơ khu chó liếm

Thiệt thà sợ mấy người đàng điếm

Thiệt thà mà khỏi chó liếm khu

745.Chỗ non bồng (14) may đặng ngao du

Nơi sơn lãnh (15) chí tu đắc quả

Nay những con trăm đàng đôi ngả

Biết làm sao thong thả con trời

Chớ lên non mua bán cái lời

750.Đừng xuống thấp khi Trời đối sải.


Lòng Trời Phật thiên kim vạn tải

Người làm sao cho phải thời làm

Tu làm sao cho có tiếng đam

Ở làm sao ăn làm cổ tự

755.Thấy nhiều nỗi thế gian chí sự

Cũng nhiều người mạo tư xưng thông

Nước một ao nửa đục nửa trong

20

Chùa ba cửa đóng song hai cửa

Vận bất tề ví muôn xe lửa (16)

760. Người làm ơn xúm lại chữa dùm

Có đâu người làm việc tung bùng

Lửa đương cháy thêm đùng lửa nữa

Bụng không nghén dạ mang như chữa

Người ít lời giận sửa thêm dài

765.Phải có tài ra mặt có tài

Tài tranh thực hại hoài thiên hạ

Chết không chết sống mà gây họa

Khôn thời khôn thiên hạ kính nhường

Bỏ đuôi đầu gây oán giữa đường

770.Ngô lâm hại mới từng trong đục

Loài nghịch bạo khó bề lánh tục

Vi nhơn nan thọ nhục nan cầu (17)

Biết no neo bớt thảm bớt sầu

Ơn cao rộng đỡ đầu bốn lạy

775. Sông nằm xuôi khúc ngay khúc vạy

Bàn bá gia đều lạy mười hai

Phải vọng cầu Phật giáng chiều mai

778. Chúc Thánh thọ Như lai bồ tát


CHÚ THÍCH

___

(1).tai quả: kết quả của tai họa.
(2). U Lệ: U: U Vương, vị vua thứ 12 của nhà Châu, lên ngôi năm 781 trước TL. Lệ: Lệ Vương, vị vua thứ 10 của nhà Châu, năm 878 trước TL. Đây là hai vị vua tối tăm, độc ác, bạo ngược của nhà Châu, giống như vua Kiệt nhà Hạ, vua Trụ nhà Thương.
(3). mưu vệ tử tôn: lập mưu này kế nọ bảo vệ con cháu, cho giòng họ mãi mãi vin h hoa phú quý.
(4).Sang: cây, gỗ. săng cỏ là cây và cỏ.
(5). kím cang hay kim cương: là kim loại cứng, là loài đá quý rất cứng và chiếu ánh sáng. Kim cương ở đây là nói kinh Kim Cang của Phật, Gậy kim cang là nói nương theo Phật, chống thiền trượng làm thầy tu, làm ông đạo.
(6). đường mai: đường trồng hoa mai, cây mai ( đường mai , ngõ trúc)
(7). Tây độ: Tây phương cực lạc hoặc xứ Ân Độ ( Tây du ký)
(8). Điểu tích: dấu chim.
(9). Phiên: giặc ở cõi ngoài. Người Trung Quốc gọi Mông Cổ, Kim, Hung Nô là giặc Phiên. Các vị đạo sĩ Bửu Hương gọi Pháp là Phiên bang, giặc Phiên.
(10).đa tử thiểu sanh: sống it, chết nhiều.
(11).Tào Tháo: thừa tướng nhà Hán nổi danh gian ác, Lưu Bị, Quan Công, Trương Phi nổi lên chống Tào Tháo.
(12). Để lỗ hay ở lỗ : ở truồng ( ăn l.ông ở lỗ.
(13). Khu: cái đít, cái mông.
(14). Non Bồng: Bồng lai, Phương Trương là cõi tiên ( non Bồng nước Nhược)
(15). Sơn lãnh: nơi núi non.
(16). Kinh Pháp Hoa, Phẩm Thí dụ thứ ba nói về ba xe và Nhà lửa. Ba xexe dê, xe nai và xe trâu, dụ cho tam thừa giáo. Phẩm này kể rằng ông trưởng giả dùng phương tiện kéo các con ra khỏi nhà lửa, hứa rằng sẽ cho xe dê, xe nai và xe trâu là phương tiện cứu đời.
(17). Vi nhơn nan: làm người rất khó. Thọ nhục nan cầu: Đã bị nhục thì khó mà van xin.




No comments: